Từ ngày 1/10/2026, Nhật Bản sẽ chính thức áp dụng hàng loạt sửa đổi quan trọng đối với quy trình và tiêu chuẩn cấp quyền cư trú vĩnh viễn (永住権 hay visa vĩnh trú/thường trú nhân). Những thay đổi này bao gồm việc nâng cao tiêu chuẩn thu nhập tài chính, siết chặt điều kiện đóng bảo hiểm, bổ sung các tiêu chí về ngôn ngữ, sự hội nhập xã hội và đặc biệt là tăng chi phí làm thủ tục. Cụ thể như sau:
Rào cản tài chính và ngưỡng thu nhập tối thiểu
Theo hướng dẫn sửa đổi, người nộp đơn xin vĩnh trú bắt buộc phải chứng minh được nguồn thu nhập liên tục đạt hoặc vượt mức thu nhập trung bình hàng năm của một hộ gia đình người Nhật. Đối với người lao động độc thân, mức thu nhập chuẩn không chính thức trước đây khoảng 3 triệu Yên/năm (300 man), nay đã được nâng lên mức trên 4,5 triệu Yên/năm (450 man).
Người nộp đơn cũng phải tích lũy hoặc dự trù khoản đóng góp hưu trí tương đương 30 năm liên tục vào hệ thống Bảo hiểm Hưu trí cho người lao động (Kosei Nenkin). Trong trường hợp số năm đóng hưu trí chưa đạt hoặc số tiền tích lũy chưa đủ, người nộp đơn bắt buộc phải sở hữu các tài sản tài chính (tiền tiết kiệm, bất động sản…) hợp pháp để bù đắp phần thiếu hụt.
Tiêu chuẩn về hội nhập xã hội và năng lực ngôn ngữ
Nếu như trước đây việc cấp thẻ vĩnh trú được xem xét dựa trên tiêu chí tổng quát là “vì lợi ích tốt nhất của Nhật Bản”, thì quy định mới đã cụ thể hóa tiêu chí này thông qua các điều kiện ràng buộc rõ ràng:
Trình độ tiếng Nhật: Khả năng giao tiếp và sử dụng tiếng Nhật của người nộp đơn sẽ trở thành một yếu tố quan trọng trong quá trình đánh giá hồ sơ.
Hiểu biết pháp luật và cộng đồng: Người nộp đơn phải hoàn thành các chương trình chứng nhận sự hiểu biết về Luật Dân sự, văn hóa ứng xử cũng như các quy tắc sinh hoạt cộng đồng tại địa phương. Việc hoàn thành thành công các chương trình này là cơ sở trực tiếp để cơ quan nhập cảnh đánh giá mức độ sẵn sàng hòa nhập xã hội của ứng viên.
Thay đổi điều kiện đối với diện kết hôn và nhập tịch
Người có vợ/chồng là người Nhật hoặc người vĩnh trú: Trước đây, thời hạn tối thiểu để xin thường trú chỉ cần kết hôn đủ 3 năm và cư trú tại Nhật 1 năm. Theo quy định sửa đổi, thời gian này tăng lên thành 5 năm kết hôn và 3 năm cư trú thực tế tại Nhật Bản.
Điều kiện nhập tịch (đổi sang Quốc tịch Nhật): Để tạo sự nhất quán với yêu cầu cư trú tối thiểu 10 năm của diện vĩnh trú, thời gian cư trú thực tế bắt buộc khi nộp đơn xin nhập quốc tịch Nhật Bản cũng đã chính thức tăng từ 5 năm lên 10 năm kể từ ngày 1/4/2026.
Tăng mạnh lệ phí hồ sơ và cơ chế thu hồi thẻ vĩnh trú
Bên cạnh các thay đổi về tiêu chuẩn xét duyệt, khung chi phí và chế tài quản lý cư trú cũng được điều chỉnh theo hướng nghiêm ngặt hơn:
Lệ phí xin thường trú tăng 20 lần: Chính phủ Nhật Bản đã xác nhận mức phí cấp phép visa vĩnh trú sẽ tăng từ 10.000 Yên lên 200.000 Yên.
Mức phí gia hạn/chuyển đổi tư cách lưu trú khác: Lệ phí dành cho các loại visa có thời hạn lưu trú từ 5 năm trở lên tăng lên mức 75.000 Yên, trong khi visa thời hạn 1 năm tăng lên 33.000 Yên.
Khung phí mới này áp dụng chính thức cho toàn bộ hồ sơ nộp từ ngày 1/10 tới. Chính quyền Nhật Bản sẽ siết chặt chế tài đối với các trường hợp vi phạm nghĩa vụ công dân. Việc nợ thuế, không đóng hoặc chậm đóng bảo hiểm y tế và quỹ hưu trí công có thể dẫn đến việc bị xem xét thu hồi quyền cư trú vĩnh viễn.
Phản ứng trái chiều trong cộng đồng người nước ngoài
Sự thay đổi chính sách lần này đã tạo ra những làn sóng thảo luận sôi nổi trên các diễn đàn và mạng xã hội. Nhiều người bày tỏ sự hụt hẫng khi tiêu chuẩn bị đẩy lên quá cao. Một người dùng trên mạng xã hội X chia sẻ: “Những hạn chế mới này tạo gánh nặng lớn cho những người lao động chân chính và chăm chỉ… Cảm giác như chúng tôi không còn được chào đón”. Một người khác ngậm ngùi: “Tôi đã kết hôn với người Nhật và có 2 con, nhưng với những chính sách thắt chặt liên tục này, tôi đang phải cân nhắc nghiêm túc về việc trở về quê hương”.
Ở chiều ngược lại, một bộ phận người nước ngoài lại đồng tình với các quy định mới. Họ cho rằng chính sách khắt khe sẽ thúc đẩy tính trách nhiệm, sự gắn bó lâu dài và nỗ lực hội nhập thực sự vào đời sống xã hội Nhật Bản. Một bình luận trên X nhận định: “Những người đã đủ điều kiện theo quy định cũ nhưng trì hoãn không nộp đơn thì khó có thể trách quy định mới. Việc nâng cao tiêu chí giúp đảm bảo hệ thống an sinh xã hội bền vững cho tất cả mọi người”.
Lời khuyên dành cho bạn
Nếu đã tích lũy đủ điều kiện theo tiêu chuẩn hiện hành, bạn nên chủ động hoàn thiện và nộp hồ sơ xin vĩnh trú trước ngày 1/10/2026 để tối ưu chi phí và áp dụng các tiêu chí xét duyệt thuận lợi hơn. Đồng thời cần chú trọng việc duy trì lịch sử đóng thuế, bảo hiểm và hưu trí đầy đủ, đúng hạn để bảo vệ quyền lợi cư trú lâu dài tại Nhật Bản.
