Thời gian gần đây, thị trường tài chính toàn cầu đã chứng kiến những biến động dữ dội khi đồng Yên liên tục chịu áp lực mất giá nghiêm trọng. Vào ngày 23/7, đồng Yên rơi xuống mức 163,99 Yên/USD, xác lập mức tỷ giá yếu nhất kể từ giữa thập niên 1980. Nguyên nhân do bối cảnh xung đột địa chính trị tại Trung Đông khiến đồng USD trở thành tài sản trú ẩn an toàn, cộng hưởng với nỗi lo ngại của nhà đầu tư về chính sách tài khóa mở rộng nhưng chưa rõ nguồn vốn bù đắp của Thủ tướng Takaichi Sanae.
Trước tình hình biến động thất thường, chính quyền Nhật Bản và Hoa Kỳ đã thực hiện đợt can thiệp chung bằng cách trực tiếp mua đồng Yên và bán đồng USD trên thị trường chứng khoán New York. Đây là đợt can thiệp phối hợp song phương đầu tiên kể từ sau thảm họa động đất, sóng thần tại vùng Tohoku Đông Bắc nước Nhật vào tháng 3/2011.
Ngay sau khi dòng tiền can thiệp đổ vào thị trường, đồng Yên đã có pha bứt phá ngoạn mục, tăng gần 5 Yên chỉ trong vòng 50 phút và đẩy tỷ giá phục hồi mạnh mẽ về mức dưới 157 Yên/USD.
Động thái lịch sử này không chỉ nhằm ổn định thị trường ngoại hối, mà còn khẳng định sự gắn kết chiến lược về an ninh kinh tế giữa hai quốc gia liên minh.
Tuyên bố từ giới chức tài chính Nhật Bản và Hoa Kỳ
Sự kiện can thiệp tiền tệ lần này nhận được sự xác nhận chính thức và công khai từ giới chức lãnh đạo cao cấp của cả hai quốc gia.
Phát biểu trước báo giới ở Tokyo, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Katayama Satsuki khẳng định: “Hành động phối hợp này được thực hiện theo Tuyên bố chung của Bộ trưởng Tài chính Mỹ – Nhật nhằm đối phó với sự biến động quá mức và những chuyển động hỗn loạn của đồng Yên”.
Bà Katayama cũng nhấn mạnh Bộ Tài chính Nhật Bản liên tục giữ liên lạc chặt chẽ với đối tác Mỹ và “sẽ không ngần ngại thực hiện thêm các biện pháp can thiệp chung nếu cần thiết”.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận Washington đã thực hiện cuộc can thiệp mua đồng Yên theo yêu cầu từ chính phủ của Thủ tướng Takaichi, cho rằng hành động này mang lại lợi ích kinh tế cho cả hai bên và khẳng định: “Chúng tôi luôn sát cánh cùng Nhật Bản”.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent viết trên mạng xã hội rằng, Hoa Kỳ ủng hộ mạnh mẽ các bước đi quyết đoán của Nhật Bản để điều chỉnh tình trạng đồng Yên bị định giá thấp đáng kể. Ông Bessent cho biết, Mỹ sẽ “không ngần ngại” tiếp tục phối hợp can thiệp.
Các nguồn tin cho thấy Cục Dự trữ Liên bang New York (Fed New York) đã thực hiện kiểm tra tỷ giá (rate check) trước đó. Danh sách công việc của Bộ Tài chính Mỹ chỉ ra kế hoạch mua từ 5 tỷ đến 10 tỷ USD đồng Yên.
Những nguyên nhân cốt lõi khiến đồng Yên chịu áp lực giảm giá
Áp lực mất giá của đồng Yên thời gian qua xuất phát từ cả yếu tố địa chính trị quốc tế lẫn các chính sách kinh tế nội địa của Nhật Bản.
Nhằm hỗ trợ các hộ gia đình trước đà leo thang của giá cả, Thủ tướng Takaichi Sanae đã công bố kế hoạch giảm thuế tiêu thụ đối với thực phẩm và đồ uống từ 8% xuống còn 1% trong vòng hai năm, bắt đầu từ tháng 4/2027. Tuy nhiên, việc Chính phủ chưa làm rõ phương án tài chính để bù đắp khoản hụt thu ngân sách đã khiến giới đầu tư lo ngại về tình hình tài chính công.
Bên cạnh đó, sự lệch pha giữa chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên phạm Mỹ (Fed) vốn tiếp tục duy trì lãi suất ở mức cao và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã khiến dòng vốn liên tục chảy từ Yên sang USD.
Mặc dù đồng Yên thấp giúp các tập đoàn xuất khẩu Nhật Bản gia tăng lợi nhuận khi quy đổi doanh thu từ nước ngoài về nội địa, nhưng lại gây tổn hại nặng nề đến sinh kế của người dân và chi phí vận hành của doanh nghiệp, do làm tăng mạnh giá nhập khẩu nhiên liệu, lương thực và nguyên vật liệu thô.
Triển vọng thời gian tới
Giới phân tích nhận định, với sự hỗ trợ trực tiếp và cam kết hành động từ Mỹ, đà giảm giá vô độ của đồng Yên nhiều khả năng sẽ bị chặn đứng. Các nhà đầu tư bắt đầu nhận thức rõ ràng hơn về nền tảng kinh tế cơ bản của Nhật Bản và sẵn sàng cho những kịch bản điều chỉnh tỷ giá cân bằng hơn trong giai đoạn sắp tới.
