Sống và làm việc ở Nhật, ngoài giờ làm chính ở xưởng hay công ty, rất nhiều người tận dụng thời gian rảnh rỗi để kiếm thêm thu nhập. Người thì bán đồ ăn vặt Việt Nam, người mở shop order hàng Nhật về quê, người nhận viết lách, làm thiết kế, IT freelance.
Máu kinh doanh là thế, nhưng hầu hết mọi người đều ngại dây dưa với giấy tờ hành chính Nhật Bản, nên chọn cách làm “chui” cho nhanh gọn. Thế nhưng, đến mùa khai thuế hoặc khi dòng tiền tự nhiên biến động lớn, nhiều bạn mới bắt đầu ăn ngủ không yên vì sợ bị Cục Thuế “sờ gáy”.
Vậy thực hư chuyện làm kinh doanh tự do, bán hàng tại Nhật cần đăng ký thế nào cho đúng luật? Cùng mổ xẻ ngay nhé!
1. “Kaigyododoke” là gì? Ai bắt buộc phải làm?
Nhiều người nghe đến từ Kaigyododoke (開業届) hay Giấy khai báo mở kinh doanh hoặc Khai báo tự kinh doanh là thấy phức tạp, tưởng tượng ra mấy thủ tục rườm rà. Nhưng thực chất, đây chỉ là một tờ khai đơn giản gửi lên Cục Thuế (Zeimusho) tại địa phương nơi bạn đang sinh sống để thông báo rằng: “Tôi bắt đầu có hoạt động kinh doanh tự do, kinh doanh cá thể (Jigyoshu) ngoài công việc chính”.
Bất kỳ ai, kể cả kỹ sư, Tokutei, hay du học sinh có giấy phép làm thêm nếu có ý định làm kinh doanh riêng, bán hàng online thường xuyên, hoặc nhận việc freelance kiếm lợi nhuận đều nên và cần phải nộp tờ khai này.
Riêng với visa Kỹ sư, việc làm này phải đảm bảo không vi phạm nội quy công ty chính và không trái với tư cách lưu trú (hoạt động kinh doanh không được chiếm tỷ trọng lớn hơn công việc chính).
2. Lợi ích khi đăng ký kinh doanh
Nhiều bạn nghĩ đi đăng ký kinh doanh chỉ tổ chuốc thêm rắc rối, nhưng thực ra, tờ giấy Kaigyododoke giống như một “bùa hộ mệnh” mang lại cho bạn nhiều quyền lợi.
- Lợi ích 1 – Hợp thức hóa thu nhập: Tiền bạn kiếm được từ việc bán hàng hay làm freelance trở thành thu nhập sạch, không phải nơm nớp lo sợ bị ai tố cáo hay kiểm tra nguồn gốc dòng tiền.
- Lợi ích 2 – Được khai báo chi phí để giảm thuế: Khi kinh doanh, bạn sẽ mất tiền mua nguyên liệu, tiền điện thoại, tiền internet, tiền xăng xe đi giao hàng, tiền mua máy tính làm việc… Khi có giấy Kaigyododoke, bạn được quyền khai báo các chi phí này là “chi phí kinh doanh” để trừ vào tổng doanh thu, từ đó số tiền thuế phải đóng sẽ giảm đi đáng kể.
- Lợi ích 3 – Làm thủ tục Aogoi Shinkoku (Khai thuế xanh): Giúp bạn được giảm trừ thêm tới 65 man Yên tiền thuế thu nhập cá nhân, một con số cực kỳ hời nếu công việc kinh doanh của bạn phát triển tốt.
3. Rủi ro nếu “kinh doanh chui”
Nếu bạn nghĩ quy mô nhỏ, bán vài món đồ trên Facebook, nhận vài man yên tiền công không ai để ý thì hãy cẩn thận. Vì ngân hàng Nhật Bản kiểm soát dòng tiền cá nhân rất gắt gao. Nếu tài khoản của bạn liên tục có các khoản tiền chuyển vào bất thường từ khách hàng mà không giải trình được nguồn gốc, Cục Thuế hoàn toàn có quyền kiểm tra lịch sử giao dịch nhiều năm. Khi bị phát hiện trốn thuế, số tiền phạt và truy thu có thể “nuốt sạch” lợi nhuận kinh doanh của bạn.
Bên cạnh đó, còn có thể ảnh hưởng đến việc gia hạn visa hoặc xin Vĩnh trú. Bởi khi bạn đi xin gia hạn visa hoặc xin vĩnh trú, Cục Thuế thường yêu cầu nộp giấy chứng nhận thuế (Kazei Shomeisho). Nếu bạn có thu nhập ngoài mà không khai báo, hồ sơ của bạn sẽ bị đánh giá là có dấu hiệu gian lận và bị từ chối thẳng thừng.
4. Quản lý dòng tiền kinh doanh Nhật – Việt Nam sao cho an toàn?
Làm kinh doanh tự do, bài toán đau đầu nhất không chỉ là tìm khách hàng, mà còn là quản lý dòng tiền xoay vòng giữa Nhật Bản và Việt Nam. Ví dụ tiền vốn nhập hàng chuyển về Việt Nam, tiền lợi nhuận thu về, hay tiền chi phí sinh hoạt.
Để việc kinh doanh luôn rạch ròi, minh bạch và không bị rắc rối với cơ quan tài chính, bạn nên:
- Tách biệt tài khoản: Hãy mở một tài khoản ngân hàng riêng chuyên dùng cho việc kinh doanh, tuyệt đối không dùng chung tài khoản nhận lương chính ở xưởng/công ty để giao dịch buôn bán.
- Minh bạch hóa các giao dịch chuyển tiền: Khi bạn cần chuyển tiền vốn, thanh toán chi phí hoặc rút lợi nhuận về quê, hãy sử dụng các cổng dịch vụ tài chính có pháp nhân rõ ràng và cung cấp đầy đủ chứng từ, hóa đơn xác nhận giao dịch (ví dụ như Giấy xác nhận chuyển tiền Sokin Shomeisho từ các ứng dụng uy tín như DCOM Money Express). Những hóa đơn này là bằng chứng cực kỳ hữu ích giúp bạn chứng minh lịch sử dòng tiền mỗi khi cần làm báo cáo tài chính hoặc giải trình với cơ quan thuế.
Đã bước chân vào con đường kinh doanh tự do, dù là quy mô nhỏ hay lớn ở xứ người, nguyên tắc sống còn là “minh bạch từ giấy tờ nhỏ nhất”. Đừng vì tiết kiệm chút tiền nhỏ ban đầu mà ôm nỗi lo nơm nớp mỗi mùa khai thuế. Hãy đăng ký đàng hoàng, làm ăn minh bạch để vừa kiếm được tiền, vừa ngủ ngon giấc mỗi đêm nhé!
