Câu trả lời ngắn gọn là: CÓ. Nhưng tùy thuộc vào tư cách lưu trú và thời gian bạn ở Nhật.
Luật Nhật Bản quy định thế nào về “thu nhập toàn cầu”?
Theo luật thuế của Nhật Bản, nghĩa vụ đóng thuế được chia theo tình trạng cư trú.
Nếu bạn là “người cư trú vĩnh viễn” (Kyojusha), bao gồm cả người có Visa Vĩnh trú hoặc người sống ở Nhật trên 5 năm, bạn có nghĩa vụ nộp thuế thu nhập toàn cầu. Tức là bất kể tiền bạn kiếm được ở Nhật, ở Việt Nam hay ở một nước thứ ba nào đi nữa, nếu nguồn thu nhập này được chuyển về tay bạn thì đều nằm trong “tầm ngắm” phải khai báo.
Trường hợp hai, nếu bạn là “người cư trú không vĩnh viễn” (Hishinkoku Kyojusha), thường là người mới sang Nhật dưới 5 năm, thì chỉ phải nộp thuế cho phần thu nhập phát sinh tại Nhật và phần thu nhập phát sinh ở nước ngoài nhưng được chuyển vào Nhật Bản trong năm đó. Nếu tiền bạn kiếm ở Việt Nam cứ nằm im ở tài khoản ngân hàng Việt Nam, không chuyển tiền sang Nhật tiêu xài hay tích lũy, thì chưa phải chịu thuế Nhật cho khoản đó.
Các khoản thu nhập ở Việt Nam nào dễ bị “soi” nhất?
Thực tế là không phải ai kiếm được thu nhập phụ ở Việt cũng bị Cục Thuế Nhật gõ cửa ngay. Tuy nhiên, có những khoản tiền khi dịch chuyển qua lại rất dễ lọt vào hệ thống kiểm soát tài chính, ví dụ như
1. Tiền chuyển từ Việt Nam sang Nhật: Nếu tự nhiên tài khoản ngân hàng Nhật của bạn nhận được một cục tiền lớn từ Việt Nam gửi sang (do bán đất, bán nhà, hoặc tích lũy lớn), phía ngân hàng Nhật hoặc Cục Thuế sẽ lập tức đặt câu hỏi: “Khoản tiền này từ đâu ra? Đã đóng thuế chưa?”.
2. Tiền dùng để làm thủ tục Fuyou (người phụ thuộc) khi làm hoàn thuế: Bạn khai báo gửi tiền về nuôi bố mẹ/vợ con/người thân ở Việt Nam để được giảm thuế thị dân (Juminzei) và thuế thu nhập ở Nhật, Cục Thuế có quyền yêu cầu bạn chứng minh nguồn thu nhập và lịch sử chuyển tiền.
3. Rủi ro thực tế nếu “giấu” không khai báo
Nhiều bạn nghĩ: “Mình kiếm ở Việt Nam, bên Nhật biết đường nào mà lần?”. Thực tế lại không đơn giản như vậy.
Hiệp định chống đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và Nhật Bản cho phép cơ quan thuế hai nước có cơ chế trao đổi thông tin tài chính quốc tế (như chuẩn CRS – Tự động trao đổi thông tin tài khoản tài chính). Do đó, nếu Cục Thuế phát hiện bạn cố tình giấu thu nhập nước ngoài khi làm hồ sơ vĩnh trú, xét duyệt visa hoặc kiểm tra đột xuất, vi phạm nhẹ thì bạn bị truy thu thuế và phạt tiền, còn mức vi phạm nặng hơn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tư cách lưu trú vì lỗi gian lận tài chính.
Bí quyết để dòng tiền Việt – Nhật luôn minh bạch, an toàn
Để không phải nơm nớp lo sợ mỗi mùa khai thuế hay mỗi lần xin gia hạn visa, bạn nên giắt túi vài nguyên tắc vàng sau:
1. Rạch ròi rõ ràng các nguồn tiền: Tiền kiếm ở Nhật chi tiêu ở Nhật, tiền kiếm ở Việt Nam quản lý ở Việt Nam (trừ khi thực sự cần thiết mới chuyển qua lại).
2. Lưu giữ chứng từ hợp pháp: Nếu bạn có các khoản tiền chuyển ngược từ Nhật về Việt Nam (để nuôi gia đình, làm thủ tục hoàn thuế), hãy luôn dùng các kênh chuyển tiền chính thống có cung cấp giấy tờ xác nhận rõ ràng (ví dụ như Giấy xác nhận chuyển tiền Sokin Shomeisho từ các ứng dụng tài chính được cấp phép như DCOM Money Express). Những hóa đơn này là “bùa hộ mệnh” giúp bạn chứng minh với Cục Thuế Nhật Bản về lịch sử dòng tiền một cách minh bạch nhất.
3. Nếu khoản thu nhập ở Việt Nam của bạn là con số lớn, như chuyển tiền bán tài sản thừa kế, bất động sản, tuyệt đối không tự ý làm mò mà nên tham khảo ý kiến của nhân viên thuế vụ tại địa phương để được hướng dẫn khai báo đúng luật.
Sống và làm việc ở xứ người, nguyên tắc sống còn là “luôn đi trên đường lớn”. Đừng vì một chút lợi ích trước mắt mà mạo hiểm với hồ sơ visa và uy tín cá nhân của mình. Cứ minh bạch, rõ ràng từ những tờ hóa đơn, biên lai nhỏ nhất thì ở đâu bạn cũng sẽ ngủ ngon giấc!
