Mặc dù Nhật Bản đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng và liên tục nới lỏng các chính sách thu hút nhân lực quốc tế, một nghiên cứu mới nhất từ Viện Khoa học Xã hội thuộc Đại học Tokyo lại chỉ ra thực tế đáng suy ngẫm. Tỷ lệ người dân Nhật Bản phản đối việc tiếp nhận thêm cư dân nước ngoài đã tăng vọt lên mức 56,3%, cho thấy sự dịch chuyển tâm lý một cách rõ rệt trong 2 năm qua.
Bằng phương pháp theo dõi định kỳ trên cùng một nhóm 3.800 người tham gia khảo sát, dữ liệu thu được phản ánh những thay đổi đáng chú ý trong thái độ của công chúng. Có 56,3% người tham gia khảo sát phản đối việc tiếp nhận thêm cư dân nước ngoài trong khảo sát 2026. Con số này tăng tới 20,7 điểm phần trăm so với kỳ khảo sát năm 2024. Ngược lại, số người bày tỏ sự ủng hộ việc gia tăng cư dân nước ngoài chỉ còn 9,4%, giảm 8,4 điểm phần trăm so với 2 năm trước đó.
Tờ Kyodo đánh giá, sự thay đổi tâm lý trên quy mô lớn lại diễn ra trong một thời gian ngắn cho thấy tâm lý xã hội Nhật Bản đối với vấn đề người nhập cư đang có những diễn biến vô cùng phức tạp.
Giới trẻ phản đổi mạnh nhất
Một trong những phát hiện bất ngờ và đáng bận tâm nhất của nghiên cứu này là sự gia tăng thái độ tiêu cực diễn ra mạnh nhất ở thế hệ trẻ – nhóm đối tượng vốn được cho là có tư duy cởi mở hơn với văn hóa quốc tế. Phân tích theo độ tuổi cho thấy:
- Nhóm sinh từ năm 1966 đến 1976 có tỷ lệ phản đối tăng 19,4 điểm phần trăm.
- Nhóm sinh từ năm 1987 đến 1998 thì tỷ lệ phản đối tăng vọt tới 24,3 điểm phần trăm.
Điều này chỉ ra rằng sự e ngại cư dân nước ngoài không còn là tâm lý cố hữu của thế hệ người cao tuổi nặng nề tư duy truyền thống, mà đang lan rộng sang cả lực lượng lao động trẻ cốt cán của Nhật Bản.
Nguyên nhân sâu xa
Giải mã cho hiện tượng này, Giáo sư Arita Shin thuộc Viện Khoa học Xã hội (Đại học Tokyo) nhận định: “Sự phản đối có thể đã gia tăng do ngày càng có nhiều thông tin tiêu cực về việc tiếp nhận người nước ngoài, xuất phát từ sự lo lắng và bất mãn với xã hội”.
Khảo sát chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa niềm tin vào tương lai và thái độ của họ đối với người nước ngoài. Những người trả lời “không còn hy vọng vào xã hội Nhật Bản” hoặc cảm thấy “cuộc sống không còn tốt bằng thế hệ cha mẹ” chính là nhóm có xu hướng chuyển từ thái độ trung lập/ủng hộ sang phản đối cư dân nước ngoài mạnh mẽ nhất.
Khi nền kinh tế đối mặt với lạm phát, lương không tăng kịp chi phí sinh hoạt và các phúc lợi xã hội bị thu hẹp, tâm lý lo lắng cho tương lai khiến một bộ phận công chúng dễ quy kết các rắc rối xã hội cho sự gia tăng của cư dân nước ngoài.
Bên cạnh đó, truyền thông Nhật Bản liên tục đưa tin dày đặc về hành vi vi phạm pháp luật, không tuân thủ quy tắc phân loại rác, ồn ào nơi công cộng hoặc bất đồng ngôn ngữ của người nước ngoài trên báo chí và mạng xã hội, càng làm trầm trọng thêm sự thiếu thiện cảm.
Rõ ràng, sự thấu hiểu và chấp nhận đa văn hóa không thể đến từ một phía. Bên cạnh chính sách quản lý minh bạch của chính phủ Nhật Bản, cộng đồng người nước ngoài ở Nhật cần nỗ lực hòa nhập và nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật. Đây chính là chìa khóa để xây dựng môi trường sống hài hòa, bền vững cho tất cả mọi người.
Đọc thêm:
