Giữa bối cảnh bão giá bủa vây nhiều mặt hàng tiêu dùng tại Nhật Bản, thị trường đồ uống ghi nhận giá bán lẻ các dòng bia truyền thống hạ nhiệt. Kể từ ngày 1/10/2026, đợt cải cách thuế rượu đợt cuối của Chính phủ đã đưa mức thuế áp lên một lon bia tiêu chuẩn 350ml giảm từ 63,35 Yen xuống còn 54,25 Yen (giảm 9,1 Yen/lon). Các hãng sản xuất và hệ thống bán lẻ lập tức chuyển phần chi phí tiết kiệm này sang giá bán giảm cho người tiêu dùng, đồng thời mở rộng diện tích trưng bày bia tại các siêu thị.
Tuy nhiên, đợt điều chỉnh này cũng đánh dấu sự chấm dứt của kỷ nguyên đồ uống thay thế giá rẻ, khi các dòng “bia loại ba” (Dai-san no Biiru) và Happoshu chịu mức tăng thuế đáng kể để cào bằng về một mặt bằng chung.
Để hiểu rõ ý nghĩa của đợt giảm giá này, cần nhìn lại lịch sử hình thành hệ thống phân loại bia ba tầng độc nhất vô nhị tại Nhật Bản trong nhiều thập kỷ qua.
Trong quá khứ, Luật Thuế Rượu của Nhật Bản đánh thuế cực kỳ nặng dựa trên hàm lượng mạch nha. Điều này vô hình trung tạo động lực cho các tập đoàn đồ uống sáng tạo ra các công thức đồ uống có vị giống bia, nhưng lách các tiêu chuẩn pháp lý để chịu mức thuế thấp hơn:
- Bia truyền thống (Beer): Yêu cầu tỷ lệ mạch nha cao (trên 67% trước đây, sau này là trên 50%). Trước đây, một lon bia 350ml phải gánh mức thuế lên tới 77 Yên.
- Happoshu (bia sủi bọt mạch nha thấp): Bắt đầu từ năm 1994 khi Suntory tung ra dòng sản phẩm “Hops” với tỷ lệ mạch nha 65% (dưới ngưỡng 67% bị tính thuế bia thời bấy giờ). Happoshu trở thành giải pháp thay thế tiết kiệm đầu tiên.
- Bia loại ba (Dai-san no Biiru hay bia thế hệ thứ ba): Khi chính phủ siết thuế Happoshu, các nhà sản xuất tiếp tục lách luật bằng cách tạo ra đồ uống hầu như không dùng mạch nha, thay thế bằng đạm đậu nành, ngô, hoặc pha trộn giữa rượu ngũ cốc và bia. Loại đồ uống này từng chỉ chịu mức thuế cực thấp là 28 Yên/lon 350ml.
Kết quả là kệ hàng tại các siêu thị và cửa hàng tiện lợi luôn chia làm 3 khu vực rõ rệt: bia chính thống, bia Happoshu giá rẻ và bia loại ba siêu rẻ, được định hình bởi kẽ hở luật thuế thay vì thuần túy chiều sở thích của người tiêu dùng.
Nhận thấy sự méo mó của thị trường và tình trạng thất thu ngân sách, từ năm 2016, Chính phủ Nhật Bản đã phê duyệt kế hoạch từng bước xóa bỏ sự chênh lệch thuế giữa bia và các sản phẩm “gần giống bia”, triển khai theo lộ trình nhiều giai đoạn kể từ năm 2020. Đợt sửa đổi áp dụng từ ngày 1/10/2026 chính thức hoàn thành lộ trình đồng bộ hóa thuế rượu bia.
Theo đó, mức thuế đánh lên một lon 350ml của cả ba phân khúc bia đều được cào bằng ở mức 54,25 Yen. Vì thế bia truyền thống có mức thuế giảm từ 63,35 Yen xuống 54,25 Yen (Giảm 9,1 Yen/lon). Bia loại ba và bia Happoshu phải đóng thuế tăng thêm 7,26 Yen, từ mức 46,99 Yen lên 54,25 Yen/lon. Sự thay đổi này khiến cho các sản phẩm bia loại ba mất đi hoàn toàn lợi thế vượt trội về giá vốn có.
Bên cạnh bia, đợt điều chỉnh thuế tháng 10/2026 cũng tăng nhẹ mức thuế đối với một số dòng đồ uống có cồn có ga khác như Chuhai, tạo ra sự chuyển dịch lớn trên toàn bộ kệ hàng đồ uống cồn.
Dự báo trước sự thay đổi chính sách từ nhiều năm, các ông lớn trong ngành bia Nhật Bản đã nhanh chóng điều chỉnh chiến lược sản phẩm để đón đầu làn sóng người tiêu dùng quay lại với bia truyền thống. Hãng Asahi cải tiến dòng sản phẩm chủ lực Asahi Super Dry để nâng cao chất lượng hương vị. Trong khi đó, Kirin tái định vị và nâng cấp công nghệ nấu cho dòng Ichiban Shibori. Còn Suntory tăng hàm lượng mạch nha trong dòng Kinmugi vốn là sản phẩm bia loại ba cực kỳ bán chạy trước đây, để chính thức đăng ký và kinh doanh nó như một sản phẩm bia truyền thống.
Sự đồng bộ hóa thuế bia rượu đã kết thúc kỷ nguyên của những ly “bia lách luật”. Người tiêu dùng tại Nhật Bản giờ đây có thể thưởng thức những lon bia truyền thống nguyên chất chất lượng cao với mức giá dễ chịu hơn rõ rệt so với trước đây.
