Trên thực tế, cơ thể cần duy trì nhiệt độ cơ thể bên trong trung bình là 37°C, giúp quá trình trao đổi chất và nhiều chức năng sinh lý khác hoạt động bình thường. Nhiệt độ cơ thể được kiểm soát chặt chẽ bởi trung tâm điều khiển nhiệt độ của não bộ, vùng dưới đồi nằm ở đáy não. Khi nhiệt độ cơ thể tăng quá mức, vùng dưới đồi kích hoạt quá trình tỏa nhiệt bằng cách giãn mạch máu da (tăng lưu lượng máu ra bề mặt da để thoát nhiệt), tăng tiết mồ hôi.
Nếu nhiệt độ cơ thể bên trong quá thấp hoặc quá cao, hoạt động của các enzyme và các phản ứng sinh hóa sẽ bị đình trệ, thậm chí ngừng hoạt động bình thường. Đây là lý do việc điều chỉnh chặt chẽ nhiệt độ cơ thể trung bình đóng vai trò vô cùng quan trọng.
Theo ông Dan Baumgardt, Giảng viên cao cấp tại Trường Tâm lý học và Khoa học thần kinh, Đại học Bristol (Anh), có nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến nhiệt độ cơ thể, bao gồm nhiễm trùng, tập thể dục, hormone, rượu và các chất kích thích. Nhiệt độ môi trường cũng ảnh hưởng. Vì thế, trong thời tiết nóng, cơ thể sẽ kích hoạt một số cơ chế làm mát để ngăn nhiệt độ bên ngoài làm tăng nhiệt độ cơ thể đột ngột. Ví dụ, đổ mồ hôi giúp chúng ta hạ nhiệt. Cơ thể cũng làm phẳng các sợi lông trên da để ngăn chúng giữ nhiệt.
Sự lưu thông máu cũng là tác nhân ảnh hưởng tới nhiệt độ cơ thể. Khi cố gắng hạ nhiệt, máu ấm sẽ được dồn về phía da để nhiệt có thể tỏa ra môi trường xung quanh. Điều này có nghĩa là máu sẽ được chuyển hướng khỏi các khu vực khác của cơ thể, bao gồm cả đường ruột.
Sau khi ăn, máu thường được chuyển hướng đến ruột, nơi tiêu hóa, hấp thụ và vận chuyển chất dinh dưỡng. Nhưng trong điều kiện nóng bức, cơ thể đang cố gắng thải nhiệt chứ không phải giữ nhiệt. Quá trình tiêu hóa cũng làm tăng thêm gánh nặng. Việc hấp thụ, vận chuyển và dự trữ chất dinh dưỡng đều tiêu tốn năng lượng và sinh nhiệt. Do đó, cơ thể ức chế lưu lượng máu và hoạt động của ruột để làm giảm các quá trình này. Đây là một trong những lý do tại sao cảm giác thèm ăn thường giảm mạnh trong thời tiết nóng.
Bản chất của cảm giác thèm ăn là sự cân bằng giữa hai yếu tố đối lập: đói và no. Một phần của sự cân bằng này được điều khiển bởi các hormone, cụ thể là hormone ghrelin khiến bạn cảm thấy đói và hormone leptin, PYY và GLP-1 khiến bạn cảm thấy no. Một số nghiên cứu cho thấy khi cơ thể tiếp xúc với nhiệt độ cao có thể làm giảm nồng độ ghrelin, đồng thời tăng cường các hormone gây cảm giác no.
Bên cạnh đó, cũng có sự chồng chéo giữa cảm giác đói và khát. Hai cảm giác này rất dễ bị nhầm lẫn với nhau, vì cả hai đều do vùng dưới đồi điều khiển. Khi trời nóng, nhiệt độ cơ thể tăng cao, chúng ta đổ mồ hôi nhiều hơn để làm mát cơ thể. Điều này nghĩa là cơ thể mất nhiều nước hơn và nồng độ khoáng chất trong máu dao động. Để bù đắp và tránh mất nước, não bộ sẽ kích hoạt cảm giác khát để chúng ta bổ sung thêm nước cho cơ thể.
Phản ứng khát cũng chính là một phần nguyên nhân của việc không cảm thấy đói khi trời nóng, vì cơ thể ưu tiên việc cung cấp nước hơn là thức ăn. Tuy nhiên, nếu uống quá nhiều nước cùng lúc để hạ nhiệt sẽ khiến cơ thể có cảm giác đầy bụng. Điều này càng làm giảm cảm giác thèm ăn.
Chuyên gia Dan Baumgardt khuyên, tốt hơn hết là nên ưu tiên các loại thực phẩm nhẹ, có nhiệt độ thấp và giàu nước, như trái cây, rau trộn và các sản phẩm từ sữa ít béo, bao gồm sữa và sữa chua. Không nên tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu protein và carbohydrate trong lúc này, bởi chúng thường tạo ra nhiều nhiệt lượng chuyển hóa hơn khi tiêu hóa, điều mà cơ thể đang cố gắng tránh.
