Cách chế biến nấm Maitake của người Nhật

Sự phát triển của công nghệ trồng nấm công nghiệp đã biến Maitake từ món ăn đắt đỏ thành nguồn dinh dưỡng bình dân, được biến tấu linh hoạt trong ẩm thực Washoku truyền thống.

Cách chế biến nấm Maitake của người Nhật

Trong thế giới ẩm thực phong phú của xứ sở hoa anh đào, nấm Maitake (舞茸) từ lâu đã giữ một vị trí đặc biệt nhờ hương thơm tinh tế, vị ngọt Umami đậm đà cùng kết cấu giòn dai đặc trưng. Từng được coi là món quà quý hiếm của núi rừng mà chỉ những người may mắn nhất mới tìm thấy, nấm Maitake ngày nay đã trở thành nguyên liệu quen thuộc, giá cả bình ổn và xuất hiện quanh năm trên bàn ăn của các gia đình Nhật Bản.

Nấm Maitake có tên khoa học là Grifola frondosa, thường mọc tự nhiên tại gốc của các cây lá rộng lâu năm như cây sồi, cây dẻ và cây anh đào. Trong tự nhiên, nấm Maitake hoang dã khá hiếm gặp do đòi hỏi điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng khắt khe.

Trong tiếng Nhật, Maitake (舞茸) được viết bằng hai ký tự Hán tự “Mai” (舞 nghĩa là nhảy múa) và “Take” (茸 : nấm), mang nghĩa đen là “nấm nhảy múa”. Có nhiều giả thuyết thú vị về nguồn gốc của cái tên này. Thời xưa, do tính chất hiếm có và giá trị cao, những người thợ săn nấm trong rừng khi vô tình phát hiện ra cụm nấm Maitake lớn đã nhảy múa vỡ òa vì sung sướng. Giả thuyết khác cho rằng cái tên này ái hiện hình dáng nghệ thuật của chính chiếc nấm với các cánh xếp chồng lên nhau xòe ra như những vạt áo Kimono của các vũ công đang múa, hoặc trông giống như một đàn bướm đang chao lượn trên không trung.

Nấm Maitake
Nấm Maitake. Ảnh: kurashiru

Vào thời kỳ Edo (1603–1868), nấm Maitake hoang dã được xếp vào hàng cao lương mỹ vị dành riêng cho giới thượng lưu. Những người dân hoặc thợ săn tìm thấy nấm Maitake và dâng tặng cho các lãnh chúa phong kiến thường được thưởng một lượng tiền bạc có giá trị tương đương với trọng lượng của chính cụm nấm đó.

Mặc dù sở hữu giá trị ẩm thực đỉnh cao, nấm Maitake hoang dã chỉ xuất hiện ngắn ngủi vào mùa thu và rất khó bảo quản. Cuộc cách mạng trong kỹ thuật nông nghiệp Nhật Bản đã hoàn toàn thay đổi cục diện này. Từ thập niên 1970, các nhà khoa học Nhật Bản bắt đầu nghiên cứu phương pháp nuôi trồng nấm Maitake trên quy mô lớn bằng cách sử dụng mùn cưa và khúc gỗ mục. Đến thập niên 1980, công nghệ trồng nấm trong nhà kính đạt bước tiến vượt bậc. Việc kiểm soát hoàn toàn nhiệt độ, độ ẩm và nồng độ khí Carbon Dioxide cho phép sản xuất nấm Maitake quy mô công nghiệp với chất lượng đồng đều trên khắp cả nước.

Hiện nay, hầu hết nấm Maitake thương mại bán tại siêu thị đều đến từ các trung tâm nuôi trồng công nghệ cao. Do không chịu ảnh hưởng bởi biến động thời tiết, nấm Maitake luôn duy trì mức giá hợp lý quanh năm, trở thành sự lựa chọn kinh tế cho người tiêu dùng ngay cả trong những thời điểm giá rau củ tươi tăng cao do thiên tai. Khi sơ chế, nấm Maitake cũng rất dễ xử lý. Thay vì dùng dao, người nội trợ chỉ cần dùng tay tách nhẹ cụm nấm thành từng nhánh nhỏ là có thể chế biến ngay.

Các món ăn với nấm Maitake

Nấm Maitake có khả năng hấp thụ gia vị và tỏa hương thơm nồng nàn khi gặp nhiệt độ cao, phù hợp cho cả ẩm thực truyền thống Nhật Bản (Washoku) lẫn các món ăn kiểu Tây.

1. Cơm thập cẩm nấm Maitake (Takikomi-gohan)

Hương thơm tự nhiên và kết cấu dai giòn của nấm Maitake hòa quyện hoàn hảo với hạt gạo dẻo mềm. Khi nấu cùng thịt gà, nước tương và Mirin, vị Umami từ nấm ngấm sâu vào từng hạt cơm, tạo nên một món ăn ấm áp, giàu dinh dưỡng.

Món cơm Takikomi-gohan dùng nấm Maitake.
Món cơm Takikomi-gohan dùng nấm Maitake. Ảnh: okonomikitchen

2. Nấm Maitake chiên giòn (Tempura)

Lớp bột Tempura chiên xù giòn tan bên ngoài giúp khóa chặt toàn bộ độ ẩm, hương thơm và vị Umami đậm đà bên trong cụm nấm. Món Tempura Maitake mang lại trải nghiệm đa giác quan: từ độ giòn của lớp vỏ đến phần chân nấm chắc ngọt. Món này ngon nhất khi thưởng thức lúc còn nóng, chấm nhẹ với chút muối hoặc dùng làm món ăn kèm cho mì Soba và Udon nóng.

Tempura từ nấm Maitake
Tempura từ nấm Maitake. Ảnh: uono

3. Maitake cuộn thịt ba chỉ nướng (Butabara Maki)

Sự kết hợp giữa chất béo ngậy từ thịt ba chỉ thái mỏng và độ giòn ngọt của nấm Maitake tạo nên sự cân bằng hương vị tuyệt vời. Nấm hấp thụ toàn bộ phần mỡ tiết ra từ thịt khi nướng, làm tăng độ ngậy. Món ăn có thể nêm đơn giản với muối tiêu, sốt mặn ngọt Teriyaki hoặc vắt thêm chút nước cốt chanh tươi để dung hòa vị béo.

Nấm Maitake cuộn thịt
Nấm Maitake cuộn thịt. Ảnh: nippon

4. Lẩu Kiritanpo Nabe

Trong món lẩu đặc sản nổi tiếng của tỉnh Akita, nấm Maitake là nguyên liệu không thể thiếu cùng với cơm nướng cuộn que (Kiritanpo) và thịt gà Hinai Jidori (giống gà thả vườn). Nước dùng gà đậm đà khi ninh cùng nấm Maitake sẽ tạo ra độ ngọt thanh tự nhiên và hương thơm hấp dẫn.

Lẩu Kiritanpo Nabe không thể thiếu nấm Maitake
Lẩu Kiritanpo Nabe không thể thiếu nấm Maitake. Ảnh: livejapan

5. Mì Ý nấm Maitake (Maitake Pasta)

Nấm Maitake cũng là nguyên liệu tuyệt vời cho các món ăn phương Tây. Khi xào cùng dầu Oliu, tỏi và ớt khô (phong cách Aglio Olio) hoặc kết hợp với sốt kem tươi, nấm Maitake mang lại hương vị sang trọng, đậm đà không kém các loại nấm đắt đỏ của châu Âu.

Bạn thích chế biến nấm này như thế nào?

Đọc thêm: Vì sao người Nhật coi nấm Shiitake là “vua” nấm?

Scroll to Top