Xe đạp gắn ghế an toàn dành cho trẻ em từ lâu đã trở thành phương tiện di chuyển thiết yếu của hàng triệu gia đình Nhật Bản đưa đón con đến trường mầm non, nhà trẻ hay các lớp học năng khiếu. Về mặt nguyên tắc chung theo Luật Giao thông Đường bộ Nhật Bản, việc chở hai người trên một chiếc xe đạp thông thường bị nghiêm cấm. Dù vậy, để hỗ trợ các gia đình nuôi con nhỏ, quy định do Ủy ban An toàn Công cộng tại các tỉnh thành ban hành đã cho phép người điều khiển xe đạp chở trẻ em trong độ tuổi quy định bằng ghế an toàn chuyên dụng (loại lắp phía trước hoặc phía sau).
Trước đây, các đợt sửa đổi quy định vào năm 2020 và 2021 đã từng bước mở rộng giới hạn độ tuổi của trẻ em được phép ngồi ghế an toàn, chuyển từ quy định cứng nhắc “dưới 6 tuổi” thành “trước khi bước vào tiểu học” (tức trẻ em chưa nhập học cấp 1).
Mặc dù vậy, nhu cầu sử dụng xe đạp để chở trẻ em lớn hơn, đặc biệt là học sinh tiểu học lứa tuổi nhỏ đi học các chương trình ngoại khóa, lớp học thêm hay tham gia câu lạc bộ vẫn cực kỳ lớn. Nhiều phụ huynh buộc phải linh hoạt chở con dù biết vi phạm.
Đặc biệt, kể từ tháng 4/2026, khi xe đạp chính thức bị đưa vào hệ thống xử phạt vi phạm hành chính giao thông đường bộ toàn quốc (thường gọi là hệ thống “Phiếu xanh” Ao-kippou), lực lượng cảnh sát đã siết chặt việc kiểm tra và xử phạt các hành vi chở hai người trái phép. Những điều này đã tạo ra làn sóng kêu gọi chính phủ phải nhanh chóng điều chỉnh quy định cho phù hợp với thực tiễn nuôi dạy con cái của người dân.
Trước thực tế đó, từ ngày 27/10/2026, Trung tâm Lái xe An toàn Nhật Bản (đơn vị trực thuộc sự giám sát của Cơ quan Cảnh sát Quốc gia – NPA) chính thức thành lập ủy ban nghiên cứu chuyên gia để tiến hành các thử nghiệm thực nghiệm về độ ổn định lái, làm cơ sở khoa học cho việc xem xét nới lỏng quy chế trong thời gian tới.
Ủy ban nghiên cứu quy tụ các chuyên gia hàng đầu về an toàn giao thông xe đạp, kỹ thuật cơ khí và phân tích dữ liệu kiểm định. Tham gia với tư cách quan sát viên chuyên môn là Viện Xúc tiến Xe đạp Nhật Bản (JBPI), tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Tokyo sở hữu năng lực kiểm định chất lượng và cấp chứng nhận độ an toàn “SG Mark” (Safety Goods) cho các sản phẩm ghế trẻ em và xe đạp tại Nhật Bản.
Lộ trình thử nghiệm thực nghiệm
Do từ trước đến nay có rất ít các nghiên cứu khoa học đánh giá chính xác tính ổn định khi điều khiển đối với các dòng xe đạp thương mại chở trẻ em lớn, các đợt kiểm thử thực địa sẽ chính thức bắt đầu vào tháng 12/2026. Mục tiêu thử nghiệm nhằm phân tích các thông số kỹ thuật, gia tốc, góc nghiêng và độ cân bằng của xe đạp khi chở trẻ em ở các dải chiều cao và cân nặng khác nhau.
Ủy ban sẽ xác định ngưỡng chiều cao và cân nặng tối đa chính xác mà tại đó xe đạp vẫn duy trì được độ ổn định và an toàn khi vận hành. Toàn bộ kết quả thử nghiệm sẽ được tổng hợp thành báo cáo hoàn chỉnh trình Cơ quan Cảnh sát Quốc gia (NPA) vào tháng 3/2027.
Kết quả nghiên cứu thực nghiệm này được kỳ vọng sẽ là cơ sở pháp lý để Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản tiến hành sửa đổi toàn diện các tiêu chuẩn chở người trên xe đạp, mở ra khả năng cho phép phụ huynh chở học sinh tiểu học một cách hợp pháp nếu đáp ứng các điều kiện về thể trạng của trẻ và trang bị an toàn.
Bên cạnh khía cạnh pháp lý, đợt xem xét lại quy định này cũng được dự báo sẽ tạo ra cú hích lớn cho ngành sản xuất xe đạp tại Nhật Bản. Các nhà sản xuất lớn như Panasonic, Bridgestone hay Yamaha sẽ có căn cứ để nghiên cứu, cải tiến khung xe, hệ thống phanh và trọng tâm xe nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn chở trẻ em có tải trọng lớn hơn.
Ngoài ra sẽ đổi mới tiêu chuẩn ghế an toàn. Viện Xúc tiến Xe đạp Nhật Bản tiếp tục cập nhật các bộ tiêu chuẩn kiểm định ghế ngồi phía sau, đảm bảo khả năng bảo vệ phần đầu, chân và lưng cho trẻ em lứa tuổi lớn hơn.
Việc xem xét nới lỏng quy chế chở trẻ em trên xe đạp thể hiện tinh thần lắng nghe thực tế đời sống của các cơ quan chức năng Nhật Bản, hướng tới việc dung hòa giữa mục tiêu đảm bảo an toàn giao thông và sự tiện lợi trong sinh hoạt hằng ngày của các gia đình nuôi con nhỏ.
