Mối liên hệ giữa chế độ ăn uống và nguy cơ mắc ung thư

Sự phát triển của di truyền học biểu sinh (Epigenetics), ngành khoa học nghiên cứu về sự thay đổi hoạt động của gen mà không làm biến đổi chuỗi AND, đang mở ra những triển vọng đột phá trong phòng ngừa và hỗ trợ điều trị ung thư. Công ty công nghệ sinh học Amino Up (trụ sở tại Sapporo, Nhật Bản) vừa qua đã công bố hai công trình nghiên cứu hợp tác quốc tế quan trọng. Các kết quả thực nghiệm chỉ ra rằng các thành phần dinh dưỡng chiết xuất từ sợi nấm (AHCC) có khả năng tác động lên cơ chế biểu sinh, giúp ức chế tế bào gốc ung thư, giảm nguy cơ tái phát và hạ thấp tỷ lệ mắc các bệnh ung thư tự nhiên.

Ức chế tế bào gốc ung thư và đổi mới giao tiếp tế bào

Tế bào gốc ung thư (Cancer Stem Cells – CSC) được coi là “mầm mống” nguy hiểm nhất trong các khối u. Chúng sở hữu khả năng tự sinh sản vô hạn, chống chịu lại các liệu pháp hóa – phóng xạ truyền thống, đồng thời là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng di căn và tái phát ung thư.

Nghiên cứu do Tiến sĩ Chantal Matar (Đại học Ottawa, Canada) dẫn đầu đã tập trung đánh giá tác động của AHCC (Active Hexose Correlated Compound) – hợp chất chiết xuất từ sợi nấm Basidiomycetes (như nấm Shiitake) lên tế bào gốc ung thư vú và các túi ngoại bào (Extracellular Vesicles) do chúng tiết ra.

Túi ngoại bào đóng vai trò như những “gói thông điệp” chứa microRNA giúp các tế bào ung thư giao tiếp với nhau. Khi đưa AHCC vào các tế bào gốc ung thư vú (bao gồm cả các dòng tế bào kháng thuốc):

Nồng độ miR-155 (loại microRNA kích thích khối u phát triển và tiến triển) bị giảm đáng kể.
Nồng độ các miRNA có đặc tính kìm hãm ung thư như miR-34a, let-7a và miR-200c lại tăng vọt.

Khi thu thập các túi ngoại bào từ tế bào gốc ung thư đã xử lý bằng AHCC và đưa sang các tế bào gốc ung thư khác, các nhà khoa học ghi nhận khả năng tự sinh sản và hình thành cụm khối cầu (sphere formation) của chúng bị suy giảm nghiêm trọng. Phát hiện này chứng minh rằng các hợp chất dinh dưỡng có thể can thiệp vào cơ chế biểu sinh, “lập trình lại” thông điệp giữa các tế bào để ngăn chặn sự tiến triển của tế bào gốc ung thư.

Giảm tỉ lệ mắc ung thư và kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh

Ở công trình thứ hai, nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Adachi Shigeki (Đại học Osaka, Nhật Bản) chủ trì đã tiến hành thử nghiệm dài hạn trên mô hình động vật nhằm đánh giá khả năng phòng ngừa ung thư tự phát.

Mô hình thực nghiệm vòng đời trên chuột, nghiên cứu theo dõi 242 con chuột từ 5 tuần tuổi cho đến 24 tháng tuổi (tương đương với gần như toàn bộ vòng đời của con người). Kết quả so sánh giữa hai nhóm cho thấy sự chênh lệch rõ rệt. Trong nhóm đối chứng (không dùng AHCC), khoảng 50% số chuột phát triển các khối u ung thư tự phát khi về già. Trong khi nhóm bổ sung AHCC có tỉ lệ mắc ung thư tổng thể giảm xuống chỉ còn khoảng 30%.

Tỷ lệ mắc ung thư vú ở chuột cái nhóm đối chứng là trên 30%, trong khi ở nhóm dùng AHCC giảm xuống mức kỷ lục chỉ còn khoảng 3%. Với ung thư gan, tỉ lệ mắc ở nhóm đối chứng là 30%, giảm xuống còn 10% ở nhóm được bổ sung dưỡng chất.

Dù cơ chế chuyên sâu vẫn đang tiếp tục được làm rõ, các nhà khoa học nhận định AHCC đã giúp giảm tình trạng viêm mãn tính liên quan đến quá trình lão hóa, đồng thời suy giảm mức độ hoạt động của các gen thúc đẩy khối u như Spp1 và Nr4a1.

Dù các nghiên cứu trên mới dừng lại ở mức độ thực nghiệm trong phòng thí nghiệm và trên mô hình động vật, kết quả này củng cố mạnh mẽ lý thuyết cho rằng thói quen ăn uống hoàn toàn có thể bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ ung thư.

Mỗi người có thể chủ động bổ sung các loại nấm giàu hợp chất Polysaccharide và Beta-glucan như nấm Shiitake, Maitake, Shimeji, Enoki vào khẩu phần ăn hàng ngày. Cũng như thêm các thực phẩm lên men giàu probiotic như Miso, Natto cũng chứa nhiều hoạt chất hỗ trợ giảm viêm hệ thống và cải thiện hệ vi sinh đường ruột, yếu tố then chốt giúp tối ưu hóa hệ miễn dịch chống ung thư.

Ngoài ra, nên tận dụng hệ thống y tế dự phòng tiên tiến của Nhật Bản để thực hiện tầm soát ung thư định kỳ nhằm phát hiện sớm các bất thường ngay từ giai đoạn biểu mô.