Để hiểu về nữ Samurai, trước hết cần nhìn nhận đúng về khái niệm “Samurai”. Thuật ngữ này xuất phát từ động từ tiếng Nhật “Saburau” (mang nghĩa là phụng sự). Vai trò của tầng lớp Samurai không cố định mà biến chuyển liên tục theo từng thời kỳ lịch sử.
Trong thời kỳ Heian (794–1185), Samurai ban đầu là các quan chức trung cấp phục vụ triều đình và giới quý tộc. Mặc dù có nhiệm vụ chiến đấu khi cần thiết, phần lớn công việc của họ mang tính hành chính.
Đến thời Edo (1603–1868), Samurai vươn lên thành tầng lớp cao nhất trong hệ thống phân chia xã hội, đứng trên nông dân, thợ thủ công và thương nhân. Trong giai đoạn hòa bình kéo dài này, vai trò chiến binh dần chuyển sang vai trò quản lý hành chính và giữ gìn trật tự.
Trong suốt chiều dài lịch sử đó, phụ nữ thuộc tầng lớp Samurai vẫn tồn tại và đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, nhiệm vụ của họ có những đặc thụ riêng. Phụ nữ tầng lớp samurai bắt buộc phải học võ thuật, phổ biến nhất là nghệ thuật sử dụng Naginata (thương có lưỡi kiếm cong). Cường độ huấn luyện tùy thuộc vào từng khu vực. Tại Mito (Ibaraki), việc tập luyện Naginata mang tính rèn luyện tinh thần và kỷ luật; trong khi ở những vùng khác, kỹ năng này phục vụ chiến đấu thực tế.
Nhiệm vụ cốt lõi của nữ Samurai là bảo vệ dòng tộc và dinh thự khi nam giới ra chiến trường. Dù ít xuất hiện trong các bộ chính sử vốn tập trung vào các cuộc đại chiến, họ vẫn thường xuyên tham gia vào các cuộc đụng độ quy mô nhỏ để đẩy lùi kẻ xâm nhập.
Những hình tượng nữ Samurai tiêu biểu
1. Tomoe Gozen (巴御前) – Nữ tướng huyền thoại thời Genpei
Tomoe Gozen là một trong những nữ chiến binh nổi tiếng nhất, được ghi danh trong thiên sử thi Truyện Heike (Heike Monogatari). Bà nổi tiếng với tài cưỡi ngựa bắn cung và khả năng chiến đấu tinh nhuệ. Tương truyền, bà từng dẫn dắt 1.000 kỵ binh ra trận tại Tonamiyama (Toyama) và lập chiến công trảm tướng địch trong trận chiến Awazu (Shiga). Hình ảnh của bà sau này trở thành nguồn cảm hứng kinh điển cho sân khấu Noh và tranh khắc gỗ Ukiyo-e.
2. Phu nhân Ishikawa (石川夫人) – 10 ngày thủ thành ngoạn mục
Năm 1569, trong cuộc xung đột tại miền Tây Nhật Bản, Ouchi Teruhiro dẫn quân tấn công lâu đài Koromine (Yamaguchi). Khi chồng đang chiến đấu ở xa, phu nhân Ishikawa đã khoác lên mình bộ giáp samurai (Katchu), cầm Naginata chỉ huy lực lượng còn lại cùng các thị nữ. Bà đã kiên cường cầm chân quân địch suốt 10 ngày, thậm chí dẫn đầu cuộc phản công khiến Ouchi phải rút lui. Chiến công của bà được lãnh chúa Mori Terumoto hết lời khen ngợi.
3. Đội quân nữ Joshingun và trận chiến Aizu
Trận chiến Boshin (1868-1869) đánh dấu sự sụp đổ của Mạc phủ, dẫn đến sự ra đời của chính quyền Minh Trị. Tại vùng Aizu, khi quân đội Hoàng gia tiến về lâu đài Tsuruga (Aizu-Wakamatsu), một nhóm khoảng 20 đến 30 phụ nữ Samurai ở độ tuổi từ 16 đến 44 đã tự nguyện thành lập đội quân Joshigun (Nữ tử quân). Họ sử dụng Naginata, rìu chiến, kiếm ngắn (Wakizashi), pháo và đạn dược trực tiếp nghênh chiến ở tiền tuyến và hỗ trợ hậu cần, chế tạo đạn.
Đội quân Joshigun là minh chứng lịch sử rõ ràng nhất về những người phụ nữ Samurai thực thụ: dũng cảm, được đào tạo bài bản và sẵn sàng xả thân bảo vệ quê hương đến hơi thở cuối cùng.
Sự tồn tại của các nữ samurai trong lịch sử phản ánh sức mạnh nội sinh to lớn của phụ nữ trong các giai đoạn lịch sử. Việc các tác phẩm giải trí hiện đại khai thác hình tượng nữ chiến binh chính là sự tiếp nối tự nhiên di sản văn hóa phong phú này.
Đọc thêm:
