Hệ thống bữa ăn trưa học đường (Kyushoku) của Nhật Bản được cho là bắt đầu ở thành phố Tsuruoka, tỉnh Yamagata từ năm 1889, khi một trường tiểu học do linh mục điều hành đã làm cơm nắm onigri, cá nướng và dưa muối cho những học sinh nghèo không đủ tiền mang cơm trưa đến trường. Từ đây, các trường học trên cả nước bắt đầu thực hiện theo.
Tuy vậy, trong giai đoạn Thế chiến thứ hai, tình trạng thiếu lương thực đã khiến một số trường học không thể cung cấp bữa trưa cho học sinh. Sau chiến tranh, chính sách này tiếp tục được thực hiện. Bữa trưa ở trường đã cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cần thiết cho các em, trong đó có sữa tách béo do UNICEF quyên tặng và lúa mì do Hoa Kỳ quyên tặng. Từ năm 1976, các món cơm xuất hiện trong bữa trưa ở trường học với quy mô hiện đại hơn.
Bữa trưa ở các trường học thường được các chuyên gia dinh dưỡng của trường lập kế hoạch, cân đối dinh dưỡng theo từng nhóm tuổi. Trường sẽ thuê một nhóm nhân viên chuyên nấu tại bếp ăn. Khi đến giờ ăn, các học sinh làm nhiệm vụ ăn trưa của từng lớp sẽ tới bếp lấy thức ăn, đẩy về lớp học và cùng chia cho các bạn cùng lớp giống như một căng tin di động.
Học sinh tự phục vụ
Các học sinh trực ca ăn trưa thường đội mũ đầu bếp và đeo tạp dề màu trắng. Các học sinh còn lại sẽ cầm khay của mình và di chuyển đến gần để nhận đồ ăn, rồi mang về bàn cá nhân, đặt khay lên tấm lót mang từ nhà.
Trên bàn mỗi em thường tự chuẩn bị một gói khăn giấy, một chiếc khăn tay nhỏ và một cái cốc. Những vật dụng này được đựng trong một chiếc túi treo bên hông ba lô đeo đến trường. Một số trường còn yêu cầu học sinh mang theo bàn chải đánh răng để chải răng sau bữa trưa. Giáo viên cũng ăn bữa trưa do trường cung cấp tại bàn làm việc. Không khí bữa trưa thường rất vui vẻ.
Thực đơn có những món gì?
Đa phần thực đơn sẽ gồm cơm, súp, salad và một món thịt hoặc cá. Mỗi ngày đều có một chai sữa 200 ml, ngoài ra, thay thế bằng sữa cà phê hoặc sữa chua khoảng 1-2 lần/tháng.
Món cơm thường không chỉ là cơm trắng đơn thuần, mà thường được trộn với các loại rau, nấm hoặc rong biển wakame. Cơm cũng có thể được chế biến thành cơm chiên hoặc cơm thập cẩm. Thỉnh thoảng cơm được thay thế bằng các món mì. Bánh mì như món ăn chính trong bữa trưa ở trường khoảng 1 lần/tháng và hầu như là bánh mì ngọt. Các món thịt thường chế biến theo kiểu donburi. Còn cá sẽ có trong thực đơn khoảng 1 lần/tuần.
Món súp phổ biến nhất là súp miso, bên cạnh nhiều loại súp khác như súp bí ngô, súp trứng… Salad thường có trong thực đơn hàng ngày hầu hết các ngày, với nhiều loại phong phú như salad rong biển wakame, salad giá đỗ, salad kiểu Pháp, salad khoai tây. Hầu hết các nguyên liệu, ngay cả dưa chuột, đều được nấu chín để ngăn ngừa ngộ độc thực phẩm. Bên cạnh đó, món tráng miệng được phục vụ 1-2 lần/tuần, thường là trái cây, hoặc thạch, bánh pudding.
Tuy nhiên, trên đây chỉ là thực đơn tổng quát, tùy trường sẽ sắp xếp các món và tần suất khác nhau. Ngoài ra, tùy các sự kiện lễ hội khác nhau sẽ có thêm các món đặc biệt. Ví dụ món bí ngô được phục vụ vào ngày đông chí, món socola tráng miệng trong ngày Valentine.
Nếu con bạn bị dị ứng một thực phẩm nào đó, cũng hãy yên tâm vì các trường học rất chú trọng đến vấn đề này. Trong hồ sơ nhập học của con bạn sẽ cần điền thông tin về dị ứng của trẻ. Các trường sẽ chuẩn bị bữa trưa loại bỏ các thành phần gây dị ứng và đặt lên xe đẩy ăn trưa có ghi tên bé.
Giá bao nhiêu?
Phụ huynh sẽ trả tiền phí ăn trưa ở trường cho con cái, nhưng thực tế không đắt: khoảng 250 yên/bữa cho lớp một và lớp hai, dưới 300 yên ở lớp năm và lớp sáu.
Có thể nói, hệ thống bữa trưa ở trường học dạy trẻ em phép lịch sự, kỹ năng phục vụ và dọn dẹp, đồng thời hướng dẫn các em cách lựa chọn thực phẩm lành mạnh và hình thành thói quen ăn uống khoa học. Vì mục tiêu là giúp học sinh ăn uống đa dạng nhiều loại thực phẩm, nên giáo viên thường khuyến khích học sinh cố gắng ăn hết phần thức ăn được phục vụ. Việc cả lớp cùng nhau ăn bữa trưa trở thành trải nghiệm thú vị giúp gắn kết cả lớp, các bạn hiểu nhau và gắn kết hơn.
