Nằm ở phía Tây Nam của tỉnh Fukushima, giáp ranh với các tỉnh Niigata, Gunma và Tochigi, làng Hinoemata được biết đến là ngôi làng có mật độ dân cư thấp nhất Nhật Bản. Nơi đây cũng là cửa ngõ của Fukushima dẫn đến vùng đầm lầy Ozegahara hoang sơ. Với diện tích khoảng 390 km² nhưng địa thế chủ yếu là rừng núi, đất đồng bằng hạn chế, nên từ xa xưa cộng đồng dân cư cũng không đông đúc.
Hiện nay, dân số của làng có 479 người tính đến cuối tháng 3/2025, khoảng 40% cư dân từ 65 tuổi trở lên. Tương ứng với mật độ dân số chỉ 1,23 người/km², tỷ lệ già hóa dân số là 39,87%, cho thấy cộng đồng này ngày càng thu hẹp và già hóa. Để dễ hình dung, có thể so sánh với khu vực trung tâm 23 quận của Tokyo, trải rộng trên diện tích khoảng 628 km² gấp khoảng 1,6 lần diện tích của Hinoemata. Tuy nhiên, tính đến ngày 1/3/2025, dân số Tokyo vào khoảng 9,87 triệu người, với mật độ dân số vượt quá 15.700 người/km².
Khu định cư chính, nơi đặt văn phòng hành chính của làng, nằm ở độ cao khoảng 1.000 m so với mực nước biển. Vào mùa đông, lượng tuyết rơi có thể lên tới 3 m. Mặc dù làng có một vài cửa hàng hợp tác xã nông nghiệp, nhưng các cửa hàng tiện lợi và siêu thị lớn ở gần nhất cũng cách tới 1 tiếng lái xe, nằm tại thị trấn Minamiaizu lân cận. Phòng khám duy nhất của làng chỉ cung cấp dịch vụ nội khoa và nhi khoa, vì vậy người dân muốn khám chữa bệnh chuyên khoa sẽ phải đến thị trấn Minamiaizu mới có bệnh viện.
Hinoemata cũng chỉ có một trường tiểu học và trung học cơ sở kết hợp, với 46 học sinh từ lớp 1 đến lớp 3 trong năm học 2025. Còn học sinh THPT cũng sẽ phải tới thị trấn Minamiaizu hoặc thành phố Aizuwakamatsu, cách đó hơn 2 giờ lái xe. Để hỗ trợ những học sinh phải sống xa nhà, làng có một ký túc xá ở Aizu-Wakamatsu gọi là Ký túc xá Oze.
Nơi tình người gắn kết
Cộng đồng dân cư ở ngôi làng này cũng khá đặc biệt. Ba họ Hoshi, Hirano và Tachibana chiếm khoảng 70% dân số. Trong số đó, khoảng 60% là Hoshi, 30% là Hirano và 10% là Tachibana. Thị trưởng Hirano Nobuyuki cho biết: “Mọi người thường gọi nhau bằng tên. Nếu hai người cùng có chung họ, chúng tôi sẽ thêm tên quận nơi họ sinh sống để phân biệt”.
Đối với người ở nơi khác nhìn vào, có thể nghĩ cuộc sống ở làng Hinoemata khó khăn và bất tiện, nhưng nhiều người dân lại có cái nhìn khác. Hoshi Mitsuru, thuộc Phòng Hành chính của văn phòng làng, chia sẻ anh sống ở ký túc xá Oze khi rời nhà để học cấp 3, nhưng cũng thấy vui vì có bạn bè đồng hành. Những năm tháng sống xa làng, xa bố mẹ, giúp tình bạn gắn kết hơn. Đây là cơ sở để những người dân xây dựng tình cảm “tình làng nghĩa xóm” bền chặt.
Khi cơn bão Hagibis đổ bộ vào miền đông Nhật Bản vào tháng 10/2019, các bờ kè sông bị sập, gây mất điện trên toàn làng, làm hư hại đường sá. Hơn 50 người, trong đó có gia đình anh Mitsuru, đã phải trú ẩn trong các hội trường công cộng. Bản thân Mitsuru không thể rời khỏi nơi làm việc. “Tôi lo lắng cho gia đình mình, nhưng mọi người đã giúp dựng lều ngăn cách tại nơi trú ẩn. Trong trường hợp khẩn cấp, thật an tâm khi mọi người đều quen biết nhau”, anh nói.
Hoshi Toshihide, chủ tịch Phòng Thương mại làng, kiêm chủ một nhà trọ địa phương, cho biết: “Cả làng giống như một công ty lớn. Khi trở về làng sau thời gian làm việc ở nơi khác, tôi thực sự cảm nhận được mối quan hệ xã hội bền chặt. Trong số 15-16 bạn học cũ, có 10 người vẫn sống ở đây, chúng tôi có những khoảng thời gian tuyệt vời cùng nhau”.
Tuổi già nhưng không cô đơn
Khoảng 98% diện tích làng Hinoemata là rừng, khu vực dân cư chỉ rộng khoảng 2 km². Vì thế nhiều người chọn cách đi bộ. Làng cũng không có dịch vụ xe buýt trường học. Thị trưởng Hirano cho rằng, ngôi làng giống như một “thành phố thu nhỏ”, mọi thứ đều tiện lợi.
Tuy nhiên, sự suy giảm dân số và tốc độ già hóa dân số nhanh vẫn là những thách thức nghiêm trọng. Thị trưởng Hirano thừa nhận ngôi làng này rất khó để tăng dân số, nhưng đây cũng là bối cảnh chung của xã hội Nhật Bản, vì thế nhiều người lớn tuổi vẫn tiếp tục làm việc. “Chúng tôi muốn tạo ra một hệ thống mà người cao tuổi có thể đóng góp như một phần của lực lượng lao động”. Điều này mang lại cho mọi người cảm giác có mục đích sống và sống có ích.
Văn hóa gắn kết chặt chẽ tại đây cũng có thể là một lợi thế. Hiện tượng kodokushi, tức là chết một mình và không được phát hiện trong thời gian dài, đã không xảy ra tại làng trong thời gian dài.
