Xu hướng đầu ngắn và mũi cao nổi bật hơn
Nghiên cứu do nhóm các nhà khoa học thuộc Đại học Tokyo và Viện Nghiên cứu Khoa học Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản thực hiện, được xuất bản mới đây trên tạp chí American Journal of Biological Anthropology. Để chuẩn bị cho dự án, Đại học Tokyo đã nhận được sự chấp thuận về mặt đạo đức cho việc sử dụng dữ liệu nhạy cảm.
Nhóm chuyên gia đã phân tích và so sánh dữ liệu chụp CT 3D của 112 hộp sọ thuộc hai thời kỳ: 56 người sống vào cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20 và 56 người qua đời trong khoảng thời gian từ năm 2022 đến 2024. Kết quả thu thập từ 161 điểm đo tọa độ trên mỗi hộp sọ cho thấy những thay đổi thể chất đáng kể.
Đầu tiên là dạng đầu ngắn hơn (Brachycephalic). Người Nhật ngày nay có chiều dài hộp sọ từ trước ra sau ngắn hơn, nhưng chiều rộng từ trái sang phải lại lớn hơn và chiều cao tổng thể của đầu giảm nhẹ.
Thứ hai, mũi nhô cao hơn. Phần xương mũi của người hiện đại hẹp hơn nhưng nhô ra phía trước nhiều hơn, tạo nên chiếc mũi cao ngày càng nổi bật trên khuôn mặt.
Thứ ba, mỏm xương chũm (ngay sau dái tai) trở nên to và lộ rõ hơn.
Cuối cùng là cấu trúc góc mặt thay đổi. Trán của người Nhật hiện đại hơi lõm nhẹ, vùng quanh xương gò má thu hẹp lại, trong khi phần hàm trên lại phát triển rộng hơn.
Điểm đáng chú ý nữa là nghiên cứu phát hiện thấy mức độ khác biệt về cấu trúc xương mặt giữa nam và nữ hiện nay trở nên rõ rệt hơn nhiều so với 100 năm trước. Trong đó, nam giới hiện đại có phần xương mày nhô cao, vầng trán dốc hơn về phía sau và phần giữa khuôn mặt (vùng giữa hai lông mày và trung tâm mặt) nhô ra phía trước mạnh mẽ, tạo nên góc mặt có độ sâu và nét 3D rõ ràng. Nam giới thể hiện sự phát triển vượt trội ở mỏm xương chũm, xương gò má và xương mũi so với nữ giới.
Nguyên nhân sự biến đổi
Giáo sư Ogihara Naomichi, chuyên gia ngành nhân chủng học sinh học tại Đại học Tokyo, đại diện nhóm nghiên cứu, nhấn mạnh rằng, phát hiện này chứng minh diện mạo và cấu trúc xương con người có thể biến đổi nhanh chóng chỉ trong vòng một thế kỷ, vốn là khoảng thời gian rất ngắn dưới góc độ tiến hóa.
Dù nguyên nhân chính xác vẫn đang được tiếp tục làm rõ, Giáo sư Ogihara đưa ra một số giả thuyết tác động đến sự thay đổi này. Đó là sự thay đổi về thể chất tổng thể nhờ chế độ dinh dưỡng đầy đủ hơn trong thế kỷ qua. Tiếp đến là môi trường sống và thói quen sinh hoạt thay đổi trong đời sống ngày càng hiện đại. Một lý do khác là con người có thói quen ăn thực phẩm mềm hơn ngày xưa. Việc sử dụng nhiều đồ ăn mềm làm giảm đáng kể lực nhai của cơ hàm, từ đó trực tiếp tác động và làm thay đổi quá trình phát triển của cấu trúc xương mặt và hộp sọ.
