Rời xa những ánh đèn neon nhấp nháy của các siêu đô thị, Fukuoka chào đón du khách bằng vẻ đẹp yên bình. Đây cũng là một trong những cái nôi của nghệ thuật thủ công Nhật Bản. Không chỉ sở hữu các tác phẩm nghệ thuật đặc sắc tại bảo tàng, nghề thủ công vẫn luôn hiện hữu trong từng nhịp sống thường nhật. Du khách sẽ dễ dàng thấy những dải vải nhuộm chàm bay phấp phới bên hiên các xưởng, ngắm nhìn đèn lồng giấy lụa lung linh trong đêm lễ hội. Hay lắng nghe âm thanh âm lách cách trầm đều của những khung cửi cổ.
Dựa trên nguồn nguyên liệu bản địa phong phú và kỹ thuật được hoàn thiện qua hàng trăm năm, mỗi món đồ thủ công tại Fukuoka là một chương sống động kể về con người, văn hóa và tư duy thẩm mỹ độc bản của vùng đất biển đảo Kyushu này.
1. Hakata-ori: Sức mạnh dệt nên từ lụa và tinh thần Samurai
Kéo dài lịch sử gần 800 năm, Hakata-ori (博多織) là loại vải lụa thượng hạng được dệt vô cùng chặt tay, với kết cấu dày dặn và bề mặt thanh lịch. Trong thời phong kiến, độ bền chắc ưu việt của Hakata-ori đã chinh phục được giới Samurai. Những võ sĩ sử dụng loại vải này làm thắt lưng obi để cố định thanh kiếm báu bên hông mà không sợ sờn rách.
Ngày nay, nghề dệt truyền thống này bước một chân vào thế giới hiện đại, xuất hiện trên những chiếc ví cầm tay, cà vạt văn phòng, hay túi xách thời trang cao cấp. Sự tinh xảo cổ xưa đồng hành cùng nhịp sống năng động.
2. Hakata Ningyo: Những bức tượng đất sét có hồn
Nếu có loại búp bê nào có thể khiến người xem giật mình vì biểu cảm quá đỗi chân thực, đó chính là búp bê đất sét Hakata (Hakata Ningyo 博多人形). Điểm đặc trưng làm nên thương hiệu của chúng là lớp sơn mềm mại, hoàn toàn không tráng men, để lộ chất liệu đất nung tự nhiên, mịn màng như da thật.
Để thổi hồn vào một tác phẩm, các nghệ nhân phải mất từ 2-3 tháng lao động miệt mài qua các công đoạn phác thảo, đắp mẫu, nung và vẽ tay tỉ mỉ đến từng nếp gấp kimono hay sợi tóc. Cái giá của sự hoàn hảo này là hơn 10 năm học việc tận tụy. Hiện nay, trên toàn nước Nhật chỉ còn chưa đầy 100 nghệ nhân bậc thầy nắm giữ bí quyết chế tác đỉnh cao này.
3. Thế giới gốm sứ
Đến Fukuoka, du khách sẽ bắt gặp hai trường phái gốm sứ danh tiếng, phản ánh hai triết lý sống khác biệt.
Đầu tiên là Agano-Yaki 上野焼 (Đồ gốm của nghi lễ). Làm nên từ dòng nước tinh khiết và đất sét chất lượng cao quanh núi Fukuchi, gốm Agano-yaki gắn liền với văn hóa trà đạo quý tộc. Với trọng lượng cân đối lý tưởng, chất men sáng bóng tông màu nhẹ nhàng, những chiếc chén trà hay bình rượu sake Agano mang lại cảm giác nguyên sơ, an yên khi cầm trên tay, tôn vinh vẻ đẹp kín đáo (wabi-sabi) của thiền định.
Thứ hai là trường phái Koishiwara-Yaki 小石原焼 (Vẻ đẹp của đời thường). Tại làng gốm cổ Koishiwara, hơn 50 lò nung vẫn ngày đêm đỏ lửa để phục vụ đời sống bình dân. Từ những năm 1930, ông Yanagi Soetsu – cha đẻ phong trào nghệ thuật dân gian Nhật Bản đã đưa dòng gốm này nổi danh toàn quốc nhờ “vẻ đẹp thực dụng”. Kỹ thuật khắc nhịp nhàng “tobikanna” (nhấn nhẹ dao cắt vào đất sét đang quay trên bàn xoay) tạo nên các họa tiết lặp lại vô cùng độc đáo trên những chiếc bát cơm, chum nước hàng ngày.
4. Yame Chochin: Ánh sáng lung linh bước ra từ ký ức
Thị trấn Yame là thủ phủ của những chiếc đèn lồng (chochin) thanh tao làm từ tre, giấy washi và lụa mỏng. Điểm độc đáo là các nghệ nhân Yame có thể vẽ tay các họa tiết hoa cỏ, chim muông hay phong cảnh bốn mùa lên mặt lồng đèn một cách thần tốc và hoàn toàn dựa vào trí nhớ, không cần bất kỳ bản thảo nào.
Phát triển mạnh mẽ từ 200 năm trước nhờ nguồn tre và giấy chất lượng cao dồi dào tại địa phương, đèn lồng Yame ngày nay vừa là vật dụng nghi lễ linh thiêng trong lễ hội Bon, vừa là tác phẩm nghệ thuật ánh sáng tinh tế trong trang trí nội thất đương đại.
5. Kurume Kasuri: Vũ điệu của sợi chỉ nhuộm chàm
Vải Kurume kasuri mê hoặc lòng người bằng sắc xanh chàm đậm sâu thẳm cùng những họa tiết hình học mờ ảo, bồng bềnh như mây khói. Ít ai biết rằng, loại vải dệt nhuộm phức tạp này lại được sáng tạo ra bởi Den Inoue, con gái một thương gia buôn gạo ở Kurume khi bà mới chỉ 12 tuổi.
Nhằm bảo tồn kỹ thuật tinh tế mà máy móc không thể sao chép, các xưởng nhuộm thủ công tại Kurume đã triển khai dự án “Xưởng Mở Kurume Kasuri” (Kurume Kasuri Open Workshops). Tour du lịch đặc biệt này cho phép du khách được bước chân vào các không gian xưởng, trực tiếp gặp gỡ nghệ nhân và tự tay thử nghiệm quy trình nhuộm buộc độc đáo.
