Lễ hội Hakata Gion Yamakasa (博多祇園山笠) là một trong những lễ hội mùa hè thú vị nhất ở Fukuoka cũng như tại Nhật Bản, thu hút hàng triệu du khách. Được tổ chức hàng năm vào nửa đầu tháng 7 và đỉnh điểm là cuộc đua rước kiệu diễn ra vào rạng sáng ngày 15/7. Những người đàn ông trong trang phục truyền thống khiêng các yamakasa – chiếc kiệu nặng một tấn, được trang trí công phu, thi nhau chạy đua qua các con phố của Hakata, dọc theo quãng đường dài 5 km xuyên qua thành phố.
Lịch sử của lễ hội
Người dân địa phương cho rằng, lễ hội này được bắt nguồn từ gần 800 năm trước, vào thời của nhà sư Kokushi Shoichi. Lúc này, có một dịch bệnh lây lan khắp thành phố, nhà sư Kokushi muốn ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh, ông được khiêng trên kiệu đi quanh thị trấn để cầu nguyện và vẩy nước thần. Sau này, nghi lễ này được người dân Hakata tổ chức hàng năm, nhằm ngăn chặn căn bệnh quay trở lại. Từ đó dần dần phát triển thành lễ hội Yamakasa ngày nay.
Những điều thú vị của lễ hội
Lộ trình của cuộc đua chính sẽ bắt đầu tại Đền thờ Kushida, đi qua các đường phố ngoằn ngoèo của Hakata dài khoảng 5 km và kết thúc ở phía sau Bảo tàng Nghệ thuật châu Á Fukuoka. Có bảy đội tham dự, đại diện cho các khu lịch sử của Hakata, gồm Higashi, Nakasu, Nishi, Chiyo, Ebisu, Doi và Daikoku. Lễ hội có hai loại xe diễu hành khác nhau.
Thứ nhất, là những chiếc kazariyama cao hơn 10 mét và nặng hơn hai tấn. Trước đây, chúng thường được diễu hành trên đường phố, tuy nhiên, với sự ra đời của đường dây điện vào thời kỳ Minh Trị (1868-1912), việc này trở nên khó khăn, nên ngày nay chúng chỉ được dùng để trang trí. Thành phố Hakata trưng bày 14 chiếc kazariyama khổng lồ rải rác khắp các khu vực từ ngày 1 đến ngày 14/ 7, trong đó có hai chiếc tại ga Hakata và Canal City Hakata.
Thứ hai, là loại xe kakiyama có kích thước nhỏ hơn, cao khoảng 5 mét và nặng một tấn. Có bảy chiếc như vậy, mỗi chiếc được điều hành bởi một khu phố tham gia cuộc đua. Những chiếc kakiyama này không có bánh xe và được kéo lê trên đường phố bằng sức người. Nước sẽ được rải phía trước để giảm ma sát giữa các xe kakiyama và mặt đường, cũng như làm mát cho người tham gia.
Trước đó, mỗi đội dành vài tháng chuẩn bị kiệu và luyện tập cho cuộc đua. Bên cạnh trang phục truyền thống, những người khiêng kiệu còn thu hút du khách bởi những dải băng buộc đầu đầy màu sắc, được gọi là tenugui. Dải băng này giúp phân biệt vai trò khác nhau của người tham gia. Trong đó, người đeo dải băng màu đỏ là người chạy chịu trách nhiệm khiêng kiệu. Đeo dải băng màu đỏ xen lẫn màu trắng là các những bậc trưởng lão chịu trách nhiệm lên kế hoạch và hậu cần. Còn người đeo dải băng màu xanh xen lẫn màu trắng là người chịu trách nhiệm về y tế và an toàn của toàn đội.
Từ ngày 10 đến 14/7, bảy đội sẽ tổ chức một số buổi chạy thử và diễu hành để chuẩn bị cho cuộc đua chính. Vào ngày 15/7, ngay sau 1 giờ sáng, tất cả các đội sẽ xếp hàng phía sau vạch xuất phát, nằm trước đền Kushida, ngôi đền chính của lễ hội Hakata Gion Yamakasa.
Vào lúc 4 giờ 59 phút sáng ngày 15/7, ngay trước khi mặt trời mọc, đội đầu tiên bắt đầu cuộc đua. Tiếp theo là các đội khác, mỗi đội xuất phát cách nhau năm phút. Mặc dù lúc này còn sớm, nhưng đã có hàng nghìn khán giả đứng dọc theo đường đua dài 5 km để cổ vũ cho các đội. Quãng đường này bao gồm nhiều khúc cua gấp, thậm chí có những đoạn đường nằm trong ngõ hẻm khó di chuyển.
Thực tế, mỗi đội đều có chiến thuật riêng. Khoảng 30 người chạy khiêng kiệu cùng lúc, trong khi những người khác sẽ chạy phía trước kiệu, ở phía sau hoặc dọc theo hai bên. Hai vị dai-agari ngồi trên đỉnh chiếc kiệu (một người quay mặt về phía trước, người kia quay mặt về phía sau) chỉ đạo những người chạy.
Bằng việc sử dụng cây gậy baton đỏ được gọi là teppou, các dai-agari sẽ chỉ đạo thay vị trí, đổi người. Sức nặng hàng tấn từ chiếc kiệu đè lên những người khiêng kiệu lớn đến nỗi mà ngay cả những người khỏe mạnh nhất thường cũng không trụ được quá ba hoặc bốn phút. Vì thế mỗi đội đều liên tục thay người khiêng. Mỗi đội sẽ mất khoảng 30 phút nỗ lực hết sức mới có thể hoàn thành chặng đua.
Do quãng đường đua khá dài nên khán giả có nhiều lựa chọn vị trí, không gian để xem. Có chỗ ngồi trả phí trong sân nhỏ của đền Kushida, nơi mỗi đội phải đẩy xe rước của mình quanh một cây cột. Nhưng hầu hết những chỗ ngồi này rất khó mua vì quá đông người tranh nhau mua vé.
Bên cạnh đó, lễ hội này còn có một phong tục kỳ lạ. Đó là những người tham gia và nhiều cư dân của Hakata kiêng không ăn dưa chuột trong thời gian lễ hội. Đó là bởi mặt cắt ngang của dưa chuột giống với biểu tượng của vị thần Gion-sama được thờ phụng tại Đền thờ Kushida.
Cách di chuyển cho du khách
Lễ hội diễn ra tại quận Hakata, thành phố Fukuoka, trung tâm tại đền Kushida nằm cách ga Kushida Shrine Station một đoạn đi bộ ngắn, hoặc cách ga Hakata khoảng 15-20 phút đi bộ.
