Ijime (いじめ hay bắt nạt học đường) là một thực trạng nhức nhối trong môi trường giáo dục tại nước Nhật. Ngày nay, tình trạng này có hình thức ngày càng tinh vi, từ bạo lực thể xác đến cô lập tâm lý và bắt nạt trên không gian mạng (net ijime). Với trẻ em Việt Nam sinh sống và học tập tại Nhật, rào cản ngôn ngữ và sự khác biệt văn hóa càng khiến các em dễ trở thành đối tượng bị nhắm tới, nhưng lại ít chủ động tâm sự với bố mẹ.
1. Các dấu hiệu nhận biết trẻ đang bị Ijime
Trẻ bị bắt nạt thường có tâm lý sợ hãi, xấu hổ hoặc lo bị đe dọa nên hiếm khi tự nói ra. Cha mẹ cần quan sát kỹ những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày của con. Điển hình gồm:
1.1.Dấu hiệu qua đồ dùng và thân thể con
- Đồ dùng học tập hỏng hóc, mất mát thường xuyên: Cặp sách (Randoseru), sách vở, hộp bút bị rách, vẽ bẩn; quần áo, tất, giày đi trong nhà (uwabaki) liên tục bị mất hoặc bị bẩn bất thường
- Vết thương không rõ nguyên nhân: Các vết bầm tím, cào xước trên cơ thể nhưng con luôn giải thích qua loa như “con tự ngã”, “con va vào bàn”…
- Con hay xin thêm tiền tiêu vặt hoặc mất tiền: Con thường xuyên xin tiền mua đồ ăn, nước uống hoặc tiền tiết kiệm trong nhà bị hao hụt (do bé bị trấn lột hoặc bị ép mua đồ cho kẻ bắt nạt)

1.2.Dấu hiệu tâm lý và hành vi
- Tâm lý sợ đi học: Sáng ra hay kêu đau bụng, đau đầu, buồn nôn để xin nghỉ học. Đến giờ đi học thì uể uải, sợ hãi hoặc tìm cách đi thật muộn.
- Thay đổi thói quen đi lại: Con cố tình chọn đi đường vòng dài hơn để đến trường hoặc về nhà nhằm tránh mặt nhóm bạn bắt nạt.
- Thu mình và thay đổi tính cách: Trẻ trở nên lầm lì, ít nói, dễ nổi giận vô cớ hoặc khóc thầm trong phòng. Đêm ngủ hay giật mình, gặp ác mộng hoặc đái dầm ở trẻ nhỏ.
- Phản ứng bất thường với điện thoại/máy tính: Nếu bị bắt nạt qua mạng trên LINE, Tik Tok, trẻ thường có biểu hiện hoảng loạn, lo ướt mồ hôi tay khi có tiếng thông báo tin nhắn, hoặc lập tức giấu màn hình khi bố mẹ đi qua.
2. Cha mẹ nên làm gì khi phát hiện con bị Ijime?
Bước 1: Giữ bình tĩnh và lắng nghe con không phán xét
Bạn cần tạo không gian an toàn để con trút bầu tâm sự. Nhắc con hiểu rằng đó không phải là lỗi của con và bố mẹ luôn ở bên cạnh bảo vệ con. Tuyệt đối không trách móc con yếu đuối hay đưa ra những lời khuyên thiếu thực tế như “Sao con không đánh lại?” hoặc “Có gì đâu mà con phải làm quá lên”.
Bước 2: Thu thập bằng chứng cụ thể
Chụp ảnh các vết thương trên cơ thể, đồ dùng học tập bị hư hỏng.
Ghi chép lại mốc thời gian, địa điểm, tên những học sinh tham gia bắt nạt (nếu con nhớ).
Lưu lại hình ảnh các tin nhắn, bình luận đe dọa, lăng mạ trên ứng dụng LINE hoặc mạng xã hội.
Bước 3: Làm việc trực tiếp với nhà trường
Đặt lịch hẹn với giáo viên chủ nhiệm yêu cầu một buổi trao đổi riêng, trình bày sự việc dựa trên bằng chứng đã thu thập với thái độ hợp tác nhưng kiên quyết.
Làm việc với hiệu trưởng hoặc cố vấn tâm lý của trường trong trường hợp giáo viên chủ nhiệm có thái độ đùn đẩy hoặc lấp liếm sự việc.
3. Các kênh hỗ trợ khẩn cấp tại Nhật Bản
Trong trường hợp nhà trường xử lý chậm trễ, hoặc sự việc có dấu hiệu bạo lực nghiêm trọng, cha mẹ có thể liên hệ ngay với các tổ chức bảo vệ trẻ em tại Nhật:
- Đường dây nóng Tư vấn Trẻ em của Bộ Giáo dục Nhật Bản hoạt động 24/7: hotline 0120-0-78310 (miễn phí cước gọi).
- Đường dây nóng Quyền trẻ em của Bộ Tư pháp (Kodomo no Jinken 110-ban): hotline 0120-007-110 (hỗ trợ giải quyết các vụ việc vi phạm quyền trẻ em).
Nếu chưa thạo tiếng Nhật, cha mẹ có thể liên hệ các trung tâm hỗ trợ người nước ngoài tại tỉnh/thành phố (Kokusai Koryu Kyokai) để nhờ tình nguyện viên phiên dịch hỗ trợ khi làm việc với trường.
Sự đồng hành, nhạy bén của cha mẹ sẽ giúp con vượt qua biến cố này và tiếp tục có cuộc sống vui vẻ tại Nhật Bản.
Đọc thêm:







