Trước tình trạng số lượng người nước ngoài cư trú bất hợp pháp vẫn duy trì ở mức cao, Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản (Nyukan) quyết định bổ sung khẩn cấp khoảng 230 cán bộ chuyên trách ngay trong năm tài chính 2026. Chính phủ dự kiến sẽ chính thức công bố kế hoạch mở rộng nhân sự này tại cuộc họp cấp bộ trưởng diễn ra vào tuần này về tiếp nhận người nước ngoài và xây dựng xã hội hòa nhập.
Theo số liệu thống kê chính thức, số lượng người nước ngoài cư trú bất hợp pháp tại Nhật Bản đã chạm mốc khoảng 83.000 người vào ngày 1/1/2020. Dù đã có nhiều biện pháp can thiệp, tính đến đầu năm nay, con số này vẫn ở mức rất cao, khoảng 68.000 người.
Chính phủ Nhật Bản nhận định nếu không có giải pháp triệt để, thực trạng này sẽ tiếp tục kích động các hoạt động lao động chui, làm việc vượt quá phạm vi thị thực cho phép, như vi phạm giới hạn giờ làm của du học sinh hay làm sai ngành nghề của thực tập sinh. Từ đó đe dọa trực tiếp đến trật tự an ninh công cộng. Đây là lý do cốt lõi buộc chính quyền phải hành động khẩn cấp.
Phương án phân bổ hơn 200 nhân sự chuyên trách
Đợt tăng cường lực lượng lần này tập trung vào hai mảng cốt lõi: bắt giữ trực tiếp và điều tra sâu các lao động bất hợp pháp.
Trong đó, tăng 50 cán bộ kiểm soát nhập cư – lực lượng chịu trách nhiệm phát hiện và bắt giữ đối tượng cư trú quá hạn. Các cán bộ này sẽ được ưu tiên điều động đến tỉnh Ibaraki, khu vực hiện ghi nhận số lượng lao động bất hợp pháp lớn nhất cả nước, chủ yếu trong các ngành nông nghiệp và xây dựng.
Khoảng 180 thanh tra mới sẽ đảm nhận việc điều tra các đường dây gian lận lao động tinh vi. Đây là những trường hợp rất khó phát hiện nếu chỉ kiểm tra giấy tờ bề nổi. Ngoài ra, lực lượng này sẽ giúp tăng tốc và siết chặt quá trình xét duyệt hồ sơ xin gia hạn/chuyển đổi visa, vốn đang rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng do lượng cư dân nước ngoài tăng nhanh.
Hướng tới các mục tiêu định lượng và chính sách hòa nhập mới
Bên cạnh việc tăng cường lực lượng thực thi pháp luật, Chính phủ Nhật Bản cũng đang chuẩn bị cho những thay đổi chính sách mang tính chiến lược dài hạn.
Trong đó Chính phủ dự kiến thành lập một hội đồng tư vấn gồm các chuyên gia vào cuối tháng 7. Hội đồng sẽ tập trung thảo luận về việc đưa ra các mục tiêu định lượng cụ thể, chẳng hạn như xác định tỷ lệ cư dân nước ngoài tối ưu trong tổng dân số. Đề xuất này cũng từng được Đảng Đổi mới Nhật Bản (Nippon Ishin no Kai) và nhiều bên ráo riết thúc đẩy.
Song song đó, một hội đồng chuyên gia khác cũng sẽ được thành lập để thiết kế các chương trình đào tạo bắt buộc hoặc hỗ trợ người nước ngoài khi đến Nhật Bản nhanh chóng nắm bắt được văn hóa, pháp luật và các quy tắc ứng xử xã hội tại địa phương.
Báo Yomiuri cho rằng, động thái cứng rắn của Chính phủ cho thấy định hướng rõ ràng của Tokyo là mở cửa đón nhận lực lượng lao động quốc tế nhưng phải đi kèm với sự tuân thủ pháp luật tuyệt đối, nhằm đảm bảo một xã hội trật tự và công bằng.
