Chương trình hỗ trợ việc làm cho người khuyến tật vốn được giới thiệu vào tháng 10/2025 sau một sửa đổi luật nhằm giải quyết vấn đề một bộ phận người khuyết tật có khả năng làm việc tại các công ty nhưng lại vẫn ở trong các xưởng phúc lợi. Đến cuối tháng 3/2026, khoảng 770 doanh nghiệp đã tham gia hệ thống này.
Trong khi những người ủng hộ cho rằng chương trình có thể giúp người yếu thế sẽ tìm được con đường sự nghiệp phù hợp, nhiều ý kiến phản bác, cho rằng các doanh nghiệp tham gia đánh giá người dùng có thể có động cơ tài chính.
Hiện nay người khuyết tật ở Nhật Bản nhìn chung có hướng việc làm được chia thành hai loại: các công ty thông thường hoặc các xưởng phúc lợi cung cấp đào tạo nghề cùng cơ hội việc làm. Các xưởng sản xuất được phân loại thành cơ sở loại A, nơi áp dụng quy định về mức lương tối thiểu, hoặc cơ sở loại B, nơi không áp dụng quy định này.
Trong nhiều năm qua, đã có những lo ngại rằng một số học sinh tốt nghiệp từ các trường dành cho trẻ em đặc biệt đang làm việc tại các cơ sở loại B, mà không được cân nhắc kỹ lưỡng xem liệu họ có thể làm việc cho các công ty hoặc các cơ sở loại A hay không. Cũng có những trường hợp các xưởng sản xuất giữ lại những người lao động có năng lực cao, thay vì giúp họ chuyển sang những công việc phù hợp hơn.
Để giải quyết vấn đề này, Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi đã sửa đổi Luật hỗ trợ toàn diện cho người khuyết tật vào năm 2022 và thành lập dịch vụ hỗ trợ tìm việc làm mới. Hệ thống này đánh giá điểm mạnh, đặc điểm và môi trường mà một người có nhiều khả năng thành công nhất, với mục đích giúp người khuyết tật dễ dàng lựa chọn con đường sự nghiệp phù hợp.
“Tôi thấy công việc lặp đi lặp lại rất phù hợp với mình. Tôi rất vui vì đã tham gia”, một phụ nữ 32 tuổi bị thiểu năng trí tuệ nhẹ cho biết. Cô tham gia dịch vụ này vào tháng 3 tại Kusatsu, tỉnh Shiga. Sau khi tốt nghiệp trường trung học dành cho học sinh đặc biệt, cô làm việc tại một cơ sở chăm sóc trẻ em khoảng 10 năm, rồi nghỉ việc vì thấy công việc trở nên khó khăn để tiếp tục.
Sau khi tham khảo ý kiến chính quyền địa phương, cô được giới thiệu đến Asukomitto, một tổ chức phúc lợi xã hội ở Kusatsu chuyên cung cấp hỗ trợ việc làm. Trong suốt năm ngày, cô tham gia vào nhiều hoạt động khác nhau, bao gồm đóng gói linh kiện và nhập dữ liệu vào máy tính, để được đánh giá khả năng chuyên môn.
“Chúng tôi nhận thấy rằng cô ấy có thể hoàn thành chính xác mọi nhiệm vụ, ngay cả khi làm việc tốn nhiều thời gian. Trong khi những công việc liên quan đến số liệu thì cô gặp khó khăn hơn”, Shintani Aiko, nhân viên hỗ trợ cho biết. Sau các cuộc thảo luận giữa các bên liên quan, người phụ nữ và mẹ cô đã đồng thuận quyết định: cô sẽ hướng tới việc làm tại một công ty thông thường.
Theo hệ thống mới, những người mới đăng ký sử dụng các cơ sở loại B thường phải trải qua quá trình đánh giá trước đó. Người dùng hiện tại của các cơ sở loại A và loại B cũng có thể đủ điều kiện tham gia nếu muốn. Phạm vi của chương trình dự kiến sẽ được mở rộng dần dần.
Tuy nhiên, các nhà điều hành cơ sở loại A và loại B cũng được phép cung cấp dịch vụ đánh giá mới. Điều này làm dấy lên lo ngại một số đơn vị hoặc cá nhân có thể tìm cách thu hút người lao động đến các hội thảo của riêng họ để kiếm lợi nhuận. Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi đã đưa ra các biện pháp nhằm ngăn chặn những hành động này, nhưng các chuyên gia cho rằng chính quyền địa phương nên sàng lọc kỹ lưỡng các nhà tuyển dụng, doanh nghiệp khi chỉ định đơn vị đánh giá. Đồng thời nên phối hợp với các tổ chức khu vực để giúp đảm bảo tính khách quan, đảm bảo quyền lợi cho người khuyết tật.
