Trên tuyến tàu tuyến Yamanote tại ga JR Shinjuku ở Tokyo vào giờ cao điểm buổi sáng, phóng viên tờ Mainichi bắt gặp cảnh tượng một chàng trai trẻ nằm ngủ vắt vẻo trên một chiếc ghế. Tuy tàu đông đến nỗi vai các hành khách chạm vào nhau, nhưng không ai đến gần anh ta. Người đàn ông này có lẽ say rượu và đang ngủ để tỉnh rượu.
Khi phóng viên đang lưỡng lự có nên nói chuyện với anh này hay không, một thanh niên cùng một phụ nữ trông giống du khách nước ngoài đã gọi anh ta dậy bằng tiếng Anh với giọng điệu lo lắng. Không nói một lời, người đàn ông đứng dậy và xuống tàu ở ga tiếp theo.
“Có những cảnh tượng đặc thù chỉ diễn ra ở các thành phố lớn”, Kawashima Tatsushi, 45 tuổi, chuyên gia tâm lý học cho biết. “Khi ai đó có vẻ không khỏe và những người xung quanh không nói gì, đó chính là kiểu tình huống khiến mọi người cảm thấy người Tokyo thật lạnh lùng”.
Bản thân phóng viên tờ Mainichi sống tại Takasaki, tỉnh Gunma, đã nhiều lần được hỏi: “Người Tokyo lạnh lùng lắm phải không?”. Dù phóng viên thường phản bác lại câu hỏi này, nhưng đã thừa nhận khung cảnh diễn ra trên tàu điện ở trên có thể khiến người ta nghĩ như vậy.
Tại sao người Tokyo không nói chuyện với nhau?
Chuyên gia Kawashima cho rằng, các yếu tố dẫn đến những tình huống như vậy bao gồm: khung cảnh diễn ra đều quá đông người, cùng với việc mọi người đều bận rộn với nhịp sống thành thị nên ít quan tâm đến các tình huống của người khác.
Số liệu của Công ty Đường sắt Đông Nhật Bản (JR East) công bố, lượng hành khách trung bình mỗi ngày tại ga Shinjuku trong năm tài chính 2024 là khoảng 667.000 người/ngày. Trong khi tại ga Maebashi, thuộc thủ phủ tỉnh Gunma, địa phương vẫn nằm trong vùng Kanto, con số này chỉ khoảng 9.900 người, tức chênh lệch khoảng 67 lần.
“Khi số lượng người tăng lên, trách nhiệm có xu hướng phân tán. Người ta thường nghĩ ‘sẽ có người khác làm việc đó’. Đây gọi là hiệu ứng người ngoài cuộc và dễ xảy ra hơn ở những nơi như các thành phố lớn, nơi lúc nào cũng đông đúc”, vị chuyên gia phân tích.
Ngoài ra, tại các thành phố như Tokyo, nhiều người vội vã bắt những chuyến tàu nên họ không có đủ thời gian để chú ý đến những người xung quanh. Vì bị áp lực về thời gian, cuối cùng họ trở thành những người đứng ngoài cuộc nếu có một tình huống xảy ra.
Suy giảm trong giao tiếp
Tuy nhiên, một lý do khiến mọi người có thể không thích Tokyo sau khi chứng kiến hoặc nghe kể về những cảnh tượng như trên, đó là bản thân mỗi người có thể chưa xây dựng được những mối quan hệ mật thiết với những người xung quanh.
Trong những năm gần đây, các công nghệ kỹ thuật số như trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, nhiều người cố gắng giải quyết vấn đề bằng cách hỏi AI trên máy tính hoặc điện thoại thông minh, thay vì hỏi cấp trên, đồng nghiệp tại nơi làm việc hoặc người thân quen.
“Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo và các công cụ tương tự có thể tiện lợi hơn, nhưng đã khiến mối tương tác giữa con người giảm đi. Do đó, cơ hội xây dựng lòng tin lẫn nhau cũng giảm theo. Nếu bạn không thể xây dựng lòng tin với những người thân thiết, sẽ dễ dàng nghĩ người Tokyo thật lạnh lùng”, Kawashima chỉ ra.
Vậy làm thế nào bạn có thể xóa bỏ định kiến tiêu cực đó? Chuyên gia Kawashima khuyên nên nhớ lại những khoảnh khắc trong cuộc sống thường nhật khi ai đó đối xử ấm áp, tử tế với mình. Đếm số lần ai đó chào hỏi hoặc nhường đường cho bạn. Khi làm như vậy, chúng ta có thể nhận ra: giả định của mình chỉ là giả định, những người xung quanh thực ra không lạnh lùng như bạn nghĩ.
Ngoài ra, không nên quy chụp bất kỳ người Tokyo nào cũng sẽ giúp đỡ bạn, bởi suy nghĩ này sẽ khiến tâm trí càng củng cố thêm giả định “người Tokyo lạnh lùng” nếu bạn không nhận được sự giúp đỡ.
Khi kết bạn không suôn sẻ
Ông Kawashima khuyên, trước hết mỗi người nên vun đắp các mối quan hệ trong một nhóm nhỏ bạn bè thân thiết. Ngay cả khi sống ở một thành phố lớn, việc có vài người có thể tâm sự sẽ giúp bạn ít cảm thấy những người xung quanh lạnh lùng hơn.
“Điều quan trọng là xây dựng những mối quan hệ bền vững trong các cộng đồng nhỏ được kết nối thông qua sở thích và những hoạt động tương tự. Cá nhân tôi khuyên nên chơi mạt chược”, ông nói.
Nếu việc từ bỏ những định kiến hoặc cố gắng kết bạn đều không hiệu quả, tốt nhất là nên ngừng lo lắng về điều đó và nghỉ ngơi. “Hãy thử tạm rời xa nhịp sống thành thị một thời gian. Cuối cùng, điều quan trọng nhất chính là sống trọn vẹn từng ngày thay vì quá bận tâm đến hành vi của người khác đối với mình.
