Nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực trầm trọng tại các bệnh viện, trường học và cơ sở chăm sóc người cao tuổi, Chính phủ Nhật Bản đang xem xét phương án tái khởi động việc tuyển dụng lao động nước ngoài phục vụ suất ăn theo tư cách lưu trú Kỹ năng đặc định số 1 (Tokutei Gino 1). Bằng cách sáp nhập lĩnh vực chế biến suất ăn y tế – phúc lợi vào khối “Sản xuất thực phẩm và đồ uống” (vốn vẫn còn dư hạn ngạch tiếp nhận), chính quyền nước này kỳ vọng sẽ gỡ khó cho các cơ sở dịch vụ cộng đồng, trong bối cảnh ngành dịch vụ ăn uống thông thường (nhà hàng, quán bar) vẫn tiếp tục bị tạm dừng tiếp nhận hồ sơ mới do đã chạm trần chỉ tiêu.
Chương trình Kỹ năng đặc định (Tokutei Ginou) được Nhật Bản triển khai nhằm bù đắp sự thiếu hụt lao động tại các ngành nghề then chốt. Tháng 1/2026, Chính phủ Nhật Bản đã nâng tổng hạn ngạch tiếp nhận Tokutei Ginou số 1 lên mức 805.700 người tính đến hết năm tài chính 2028, trong đó trần tiếp nhận của ngành Dịch vụ ăn uống được ấn định ở mức 50.000 người.
Tuy nhiên, do tốc độ tuyển dụng tăng vọt, tính đến cuối tháng 7/2026, số lượng lao động nước ngoài diện Tokutei Ginou 1 trong ngành Dịch vụ ăn uống đã đạt 49.290 người, tương đương 98,6% hạn ngạch cho phép. Trước nguy cơ vượt trần, Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản đã quyết định ngừng tiếp nhận hồ sơ mới kể từ giữa tháng 4/2026.
Khác với mô hình nhà hàng thương mại, hoạt động chuẩn bị bữa ăn (cấp dưỡng) tại các bệnh viện, viện dưỡng lão và trường học đóng vai trò thiết yếu duy trì đời sống của bệnh nhân và người cao tuổi. Quyết định tạm ngừng tiếp nhận hồ sơ từ tháng 4 đã khiến hàng loạt cơ sở y tế – xã hội rơi vào tình trạng thiếu nhân sự trầm trọng, liên tục phát tín hiệu cầu cứu lên các cơ quan quản lý nhà nước.
Trước thực tế khảo sát từ Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, Chính phủ đang khẩn trương hoàn thiện đề xuất điều chỉnh cơ cấu ngành nghề để trình hội đồng chuyên gia ngay trong tháng 10/2026, hướng tới việc phê duyệt tại Nội các trước cuối năm.
Trong đó, khối phục vụ ăn uống tại bệnh viện, trường học và viện dưỡng lão sẽ được chuyển dịch từ ngành “Dịch vụ ăn uống” sang ngành “Sản xuất thực phẩm và đồ uống”. Lĩnh vực chế biến thực phẩm hiện vẫn còn dư không gian tiếp nhận. Việc gộp này cho phép các đơn vị cung cấp suất ăn y tế tiếp tục tuyển dụng lao động Tokutei Ginou mới mà không bị vướng rào cản trần chỉ tiêu của ngành dịch vụ ăn uống. Trong khi việc tiếp nhận lao động mới cho các nhà hàng, quán ăn, quán bar thông thường vẫn sẽ bị đóng băng cho đến khi có điều chỉnh hạn ngạch tổng thể mới.
Tuy nhiên, theo báo Mainichi, giới chuyên gia cảnh báo đây chỉ là giải pháp mang tính ngắn hạn. Thống kê cho thấy ngành Sản xuất thực phẩm và đồ uống hiện cũng đã tiếp nhận 101.922 lao động, tiến sát hạn ngạch tối đa 133.500 người và dự kiến cũng sẽ sớm chạm trần trong thời gian tới.
Theo chính sách mới này, lao động Việt Nam đã thi đỗ kỳ thi Tokutei Ginou ngành Dịch vụ ăn uống (Gaikoshoku) hoặc Chế biến thực phẩm (Inshokuryohin) sẽ có thêm cơ hội chuyển việc hoặc đăng ký mới vào các vị trí cấp dưỡng tại viện dưỡng lão, bệnh viện, trường học. Môi trường làm việc tại các cơ sở y tế – phúc lợi thường có tính ổn định, thời gian làm việc rõ ràng và ít chịu ảnh hưởng bởi biến động kinh tế so với khối nhà hàng dịch vụ.
Người lao động cần theo dõi sát các hướng dẫn chính thức từ Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh sau khi Nghị định được Nội các thông qua cuối năm 2026 để chuẩn bị đúng mã ngành hồ sơ (chuyển sang mã Chế biến thực phẩm cho khối suất ăn y tế). Ngoài ra, cần chủ động nâng cao trình độ tiếng Nhật, đặc biệt là thuật ngữ cơ bản chuyên ngành y tế để dễ dàng thích nghi với môi trường làm việc trong các viện dưỡng lão và bệnh viện Nhật Bản.
