Ngày 28/7, Hội đồng Lương tối thiểu Trung ương, cơ quan tư vấn trực thuộc Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản (MHLW), đã chính thức đưa ra khuyến nghị tăng mức lương tối thiểu trung bình theo giờ thêm 55 Yên cho năm tài chính 2026. Mặc dù đây vẫn là mức tăng đáng kể, nhưng con số này đã chậm lại so với kỷ lục 63 Yên của năm tài chính 2025 và còn cách khá xa mục tiêu 75 Yên mà các tổ chức công đoàn lao động kỳ vọng.
Khuyến nghị mới từ Hội đồng Lương tối thiểu Trung ương được xem là kết quả của những cuộc đàm phán gay gắt giữa đại diện người lao động và đại diện ban quản lý doanh nghiệp. Nếu khuyến nghị này được chính thức áp dụng, mức lương tối thiểu trung bình theo giờ trên toàn quốc của Nhật Bản sẽ nâng từ 1.121 Yên lên thành 1.176 Yên.
Trong các phiên thảo luận, đại diện công đoàn đã quyết liệt thúc đẩy mức tăng lên tới 75 Yên/giờ nhằm giúp người lao động bù đắp chi phí sinh hoạt gia tăng. Tuy nhiên, phía đại diện doanh nghiệp lại nhấn mạnh những khó khăn tài chính nghiêm trọng mà các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) đang phải đối mặt, đặc biệt là do những biến động địa chính trị và bất ổn tại khu vực Trung Đông.
Hội đồng chỉ ra rằng tốc độ lạm phát đang có dấu hiệu hạ nhiệt và chậm lại so với giai đoạn trước là một trong những yếu tố cốt lõi dẫn đến quyết định hạ mức tăng xuống 55 Yên, thay vì tiếp tục đà tăng mạnh 63 Yên như năm ngoái.
Chiến lược thu hẹp khoảng cách vùng miền
Để đảm bảo tính phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế thực tế, tiểu ban thuộc Hội đồng đã chia 47 tỉnh, thành phố của Nhật Bản thành 3 nhóm phân loại chính (A, B, C):
- Nhóm A (6 tỉnh/thành bao gồm Tokyo và Osaka): Mức tăng hướng dẫn là 54 Yên/giờ. Sau khi áp dụng, mức lương tối thiểu sẽ vượt mốc 1.200 Yên tại các đô thị lớn như Tokyo (1.281 Yên), Kanagawa (1.280 Yên) và Osaka (1.232 Yên).
- Nhóm B (28 tỉnh bao gồm Hokkaido, Hiroshima, Fukuoka…): Mức tăng hướng dẫn là 56 Yên/giờ. Các khu vực công nghiệp và đô thị trung tâm như Saitama, Chiba, Aichi, Kyoto, Hyogo hay Shizuoka cũng sẽ ghi nhận mức lương tối thiểu vượt ngưỡng 1.150 Yên.
- Nhóm C (13 tỉnh bao gồm Akita, Okinawa…): Mức tăng hướng dẫn là 56 Yên/giờ. Dù được ưu tiên mức tăng cao hơn, nhưng ở mức sàn thấp nhất, lương tối thiểu tại một số tỉnh thuộc khu vực Tohoku, Kyushu và Shikoku vẫn rơi vào khoảng dưới 1.100 Yên.
Mức tăng nhỉnh hơn ở các nhóm B và C thể hiện nỗ lực của chính phủ trong việc thu hẹp khoảng cách kinh tế giữa các vùng miền, đồng thời giải quyết tình trạng thiếu hụt lực lượng lao động cực kỳ nghiêm trọng tại các địa phương ngoài khu vực đô thị lớn. Hội đồng lương tại từng tỉnh sẽ căn cứ vào hướng dẫn này để đưa ra quyết định cụ thể, và mức lương tối thiểu mới dự kiến sẽ bắt đầu có hiệu lực từ khoảng tháng 10 năm 2026.
Chuyển dịch mục tiêu chính sách dưới thời Thủ tướng Takaichi
Quyết định chậm lại đà tăng lương tối thiểu lần này phản ánh sự chuyển dịch rõ nét trong lộ trình chính sách kinh tế của chính quyền bà Takaichi so với tiền nhiệm.
Dưới thời chính quyền cựu Thủ tướng Ishiba Shigeru, Nhật Bản từng đặt ra mục tiêu đầy tham vọng là đưa mức lương tối thiểu bình quân toàn quốc đạt 1.500 Yên/giờ vào cuối những năm 2020. Tuy nhiên, dưới thời Thủ tướng Takaichi Sanae, lập trường chính sách cơ bản cho năm tài chính này đã được điều chỉnh thực tế hơn, lùi thời hạn đạt mốc 1.500 Yên sang sớm nhất là vào nửa đầu những năm 2030.
Hơn nữa, lập trường của chính phủ Takaichi tập trung vào việc tạo ra sự tăng trưởng bền vững, tránh gây sốc chi phí cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, lực lượng chiếm hơn 90% số lượng doanh nghiệp tại Nhật Bản. Việc ép tăng lương quá nhanh trong bối cảnh chi phí nguyên vật liệu và năng lượng đầu vào còn bấp bấp có thể dẫn đến rủi ro làn sóng phá sản hoặc cắt giảm lao động hàng loạt.
Đánh giá tác động
Sự điều chỉnh tốc độ tăng lương tối thiểu mang lại cả những cơ hội lẫn thách thức đối với nền kinh tế Nhật Bản trong giai đoạn tới:
- Đối với người lao động: Dù mức tăng 55 Yên vẫn giúp cải thiện thu nhập thực tế so với các năm trước đại dịch, việc không đạt được mục tiêu 75 Yên trong bối cảnh giá cả hàng hóa tiêu dùng đã neo ở mức cao có thể khiến hộ gia đình thu nhập thấp tiếp tục chịu áp lực chi tiêu.
- Đối với doanh nghiệp SME: Mức tăng dịu hơn giúp các chủ doanh nghiệp có thể tái cơ cấu hoạt động kinh doanh, đầu tư vào công nghệ và nâng cao năng suất lao động trước khi đối mặt với các đợt tăng lương tiếp theo.
Vì thế khuyến nghị lương tối thiểu cho năm tài chính 2026 đánh dấu bước đi cẩn trọng của Nhật Bản. Lộ trình hướng tới mốc 1.500 Yên/giờ tuy bị kéo dài hơn, nhưng được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc hơn cho sự phát triển hài hòa giữa quyền lợi người lao động và sức mạnh vận hành của các doanh nghiệp nội địa.
