Tháng 10/2025, Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản đã ban hành quy định mới siết chặt các yêu cầu đối với visa quản lý doanh nghiệp (Business Manager Visa), gọi tắt là visa kinh doanh. Lý do được đưa ra là nhằm ngăn chặn tình trạng người nước ngoài lợi dụng kẽ hở pháp lý, thành lập các công ty ma, hoặc các thực thể kinh doanh không minh bạch để làm bình phong xin quyền cư trú dài hạn.
Tuy nhiên, chính sách mới này đã dựng lên một bức tường rào cản tài chính khổng lồ. Theo quy định cũ, một doanh nghiệp chỉ cần đáp ứng một trong hai điều kiện: hoặc có vốn điều lệ 5 triệu yên, hoặc tuyển dụng ít nhất hai nhân viên toàn thời gian. Nhưng theo luật mới, số vốn tối thiểu yêu cầu đã nhảy vọt từ 5 triệu yên lên tới 30 triệu yên (tương đương hơn 4,8 tỷ VNĐ).
Bên cạnh đó, các nhà sáng lập doanh nghiệp là người nước ngoài hiện nay bắt buộc phải đáp ứng đồng thời một loạt tiêu chí khắt khe: tuyển dụng ít nhất một nhân viên toàn thời gian, chứng minh năng lực tiếng Nhật, có bằng cấp phù hợp và sở hữu kinh nghiệm quản lý thực tế được xác thực.
Sự thay đổi đột ngột này đã giáng một đòn mạnh vào các doanh nghiệp nước ngoài quy mô vừa và nhỏ đang hoạt động tại Nhật.
Theo cuộc khảo sát thực hiện bởi Tokyo Shoko Research đối với 299 chủ doanh nghiệp ngoại, có tới gần một nửa số người được hỏi thừa nhận họ đang gánh chịu ảnh hưởng tiêu cực trực tiếp từ chính sách mới này.
Khi được hỏi về phương án đối phó để doanh nghiệp tiếp tục duy trì hoạt động, các đơn vị đã đưa ra nhiều cách mang tính ép buộc. Cụ thể, 82 công ty cho biết cố gồng mình để tìm cách tăng vốn và nỗ lực đáp ứng các tiêu chuẩn mới. 35 công ty đang phải cân nhắc đến phương án bán lại hoặc sáp nhập doanh nghiệp (M&A).19 công ty chấp nhận chuyển giao quyền quản lý cho người khác. 16 công ty thậm chí đang cân nhắc đóng cửa, ngừng hoạt động hoàn toàn.
Trong số các tiêu chí mới, việc tăng vốn điều lệ lên 30 triệu yên được các doanh nghiệp cho là rào cản lớn nhất và khó vượt qua nhất. Tiếp theo đó là quy định bắt buộc phải tuyển dụng ít nhất một nhân viên toàn thời gian. Bởi đây là gánh nặng chi phí nhân sự không hề nhỏ đối với các startup chân ướt chân ráo khởi nghiệp.
Nghịch lý trong bức tranh khởi nghiệp tại Nhật
Để thấy rõ độ khắt khe của quy định mới, cần nhìn vào bức tranh chung của nền kinh tế Nhật Bản. Số liệu từ Tokyo Shoko Research chỉ ra rằng, trong số hơn 143.000 doanh nghiệp được thành lập tại Nhật vào năm 2024, có tới 90% công ty sở hữu mức vốn điều lệ dưới 10 triệu yên.
Điều này đồng nghĩa với việc chính phủ Nhật Bản đang áp đặt quy chuẩn tài chính cho các chủ doanh nghiệp nước ngoài cao gấp 3 lần so với năng lực tài chính của đại đa số doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Hậu quả của chính sách mới hiển hiện ngay lập tức trên các số liệu thống kê. Trong vòng 5 tháng trước khi quy định có hiệu lực, cơ quan xuất nhập cảnh Nhật Bản tiếp nhận trung bình 1.700 đơn xin visa quản lý doanh nghiệp mới mỗi tháng. Nhưng trong 5 tháng sau khi luật mới áp dụng, con số này đã lao dốc không phanh xuống chỉ còn trung bình 70 đơn mỗi tháng, tương đương mức sụt giảm 96%.
Trong bối cảnh Nhật Bản đang nỗ lực quảng bá hình ảnh một quốc gia cởi mở, khuyến khích dòng vốn đầu tư và nhân tài quốc tế để giải quyết bài toán già hóa dân số, rào cản visa mới này đang vô tình tự đóng sập cánh cửa cơ hội của rất nhiều startup nước ngoài giàu tiềm năng.
