Vào khoảng 2:30 sáng ngày 18/8 đã xảy ra một vụ cướp cửa hàng tiện lợi tại thành phố Oizumi, tỉnh Gunma. Nghi phạm Goto Atsushi, 32 tuổi, đã dùng dao đe dọa người quản lý cửa hàng khoảng 50 tuổi. Dù vung dao uy hiếp, Goto lại đưa ra lời yêu cầu có phần kỳ quặc: “Làm ơn cho tôi ít tiền” bằng một giọng tiếng Nhật cố tình đọc bập bẹ.
Kế hoạch của y nhanh chóng phá sản khi người quản lý kiên quyết chống cự, buộc Goto phải bỏ chạy tay không. Bằng các biện pháp nghiệp vụ pháp y và hình ảnh từ camera an ninh, cảnh sát đã nhanh chóng xác định nhân thân và bắt giữ Goto.
Tại cơ quan điều tra, Goto thừa nhận toàn bộ hành vi và khai rằng việc cố tình dùng tiếng Nhật không chuẩn là nhằm “giả vờ làm người nước ngoài” để đánh lừa lực lượng chức năng. Mở rộng điều tra, cảnh sát tỉnh Gunma cũng đang điều tra khả năng Goto liên quan đến một vụ cướp cửa hàng tiện lợi khác xảy ra trước đó một ngày tại thành phố Isesaki, cách Oizumi khoảng 20 km, nơi hung thủ đã cướp 30.000 Yên tiền mặt.
Tiền lệ xấu và động cơ gieo rắc định kiến
Hành vi của Goto không phải là trường hợp hiếm hoi. Vào năm 2021, một vụ án với kịch bản tương tự đã xảy ra tại tỉnh Aichi. Đối tượng Watanabe Yuto đã đeo mặt nạ, chĩa dao vào nhân viên cửa hàng FamilyMart và hô lớn: “Tôi là người Việt Nam. Tiền! Tiền!”. Giống như nghi phạm Goto, ngay sau đó Watanabe bị bắt. Tên này thừa nhận cố tình giả làm người nước ngoài để làm lệch hướng điều tra của cảnh sát.
Cả hai vụ án xảy ra cách nhau 5 năm nhưng đều phản ánh một tư duy chung của kẻ phạm tội: tin rằng việc gán ghép tội phạm cho người nước ngoài sẽ dễ dàng được cảnh sát và dư luận tin, từ đó giúp chúng thoát tội.
Tuy nhiên, hành vi giả danh người nước ngoài phạm tội gây ra những hậu quả vô cùng nghiêm trọng đối với cộng đồng người ngoại quốc đang sinh sống và làm việc hợp pháp tại Nhật Bản.
Trong những năm gần đây, khi số lượng lao động và nhập cư nước ngoài tại Nhật Bản tăng nhanh, một bộ phận dư luận xã hội và truyền thông thường có xu hướng thổi phồng hoặc định kiến rằng “người nước ngoài làm gia tăng tỷ lệ tội phạm”. Việc các đối tượng người Nhật cố tình giả giọng nước ngoài khi phạm tội đã vô tình củng cố thêm những định kiến sai lệch này.
Những vụ việc như trên khiến người lao động, du học sinh nước ngoài, vốn đã gặp nhiều rào cản về thuê nhà, tìm việc làm hay hòa nhập xã hội, lại càng phải chịu sự nghi ngờ và ánh nhìn thiếu thiện cảm từ cộng đồng địa phương. Đặc biệt tại những khu vực có đông người nước ngoài sinh sống như Oizumi (tỉnh Gunma), bầu không khí tin tưởng lẫn nhau giữa người dân bản địa và cư dân ngoại quốc bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Thực tế cho thấy, hệ thống điều tra dựa trên bằng chứng pháp y và camera an ninh hiện đại của cảnh sát Nhật Bản không dễ bị qua mặt bởi những trò ngụy trang vụng về. Tuy nhiên, vết thương tâm lý và làn sóng định kiến tiêu cực mà những hành vi này để lại cho cộng đồng người nước ngoài lại cần rất nhiều thời gian để chữa lành.
