Kendama (けん玉 hay けんだま) là trò chơi bằng gỗ truyền thống của Nhật Bản, bao gồm một tay cầm hình kiếm (Ken) nối với một quả cầu có lỗ (Tama) bằng một sợi dây. Người chơi thực hiện các kỹ thuật hất, tung và hứng quả cầu vào các cốc/lỗ hoặc cắm vào đầu nhọn.
Kendama có lịch sử lâu đời. Theo ghi chép của một số tài liệu, trò chơi này xuất hiện đầu tiên vào thời kỳ Edo (1603-1868) tại Nagasaki, thành phố thương mại tự do duy nhất lúc bấy giờ. Thời điểm này, kendama là một trò chơi chỉ dành cho người lớn và có những hình phạt đi kèm dành cho người chơi thực hiện sai.
Đến thời kỳ Minh Trị (1868-1912), Kendama được Bộ Giáo dục giới thiệu tới các học sinh và dần dần phổ biến với thanh thiếu niên. Năm 1919, Nichigetsu Ball, những kendama thương mại đầu tiên, đã được bán ra thị trường. Nichigetsu Ball có nghĩa là bóng mặt trăng mặt trời, tên gọi này xuất phát do hình dạng quả bóng trông giống như mặt trời, trong khi hình dạng của chiếc chén tương tự như một mặt trăng lưỡi liềm.
Khoảng năm 1921, hình thức chơi hiện đại của Kendama phát triển ở thành phố Hatsukaichi, tỉnh Hiroshima, đã mở đường cho món đồ chơi này trở nên phổ biến khắp Nhật Bản. Kendama được bán trong các cửa hàng bán kẹo cùng với các đồ chơi phổ biến khác như menko, bidama và beigoma từ sau năm 1945. Đến năm 1975, Hiệp hội Kendama Nhật Bản được thành lập, tạo ra bộ quy tắc chính thức cho người chơi.
Những năm 1980, Kendama được đưa vào hoạt động vào như một môn thể thao chuyên nghiệp, có hệ thống quy chuẩn riêng về dụng cụ và cả khung đánh giá mức độ người chơi. Nhiều cuộc thi Kendama tổ chức ở Nhật Bản và cả nước ngoài, trong đó nổi bật là Giải vô địch Kendama thế giới được tổ chức hàng năm kể từ năm 2014 đến nay tại Hatsukaichi.
Lứa tuổi học sinh chơi bộ môn này có thể thi đấu giành giải thưởng của Bộ trưởng Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ trao cho người chiến thắng của cuộc thi Kendama cho học sinh tiểu học. Ngoài ra, có những giải thi đấu cho sinh viên được tổ chức trên khắp đất nước.
Kỹ thuật và cách chơi Kendama
Điểm hấp dẫn của Kendama là cấu tạo đơn giản nhưng lại vô cùng linh hoạt. Thoạt nhìn, cách chơi có vẻ khá dễ. Tuy nhiên, để có thể làm chủ được nó, phải cần đến hơn 1.000 kỹ thuật khác nhau. Các chuyên gia thành thạo Kendama có khả năng kết hợp khoảng 30.000 cách chơi.
Nhiều em nhỏ Nhật Bản chơi Kendama khi 2-3 tuổi, dù có thể bị bóng đập vào đầu nhưng vẫn rất say mê trò này. Kendama giúp tăng khả năng phối hợp tay và mắt, rèn luyện cho trẻ năng động và cả đức tính kiên nhẫn hơn.
Lưu ý về thế đứng. Đây là xuất phát điểm quan trọng, chỉ khi đứng tư thế phù hợp mới có thể chơi được Kedama. Có 2 thế đứng cơ bản:
- Thế đứng thẳng: Cầm cây gậy trên tay, thả quả bóng treo lơ lửng phía dưới.
- Thế đứng góc: Một tay giữ quả bóng, một tay cầm gậy giữ góc 45 độ
Kendama có 4 vị trí trên thân Ken để hứng bóng là cốc nhỏ, cốc lớn, cốc đáy và đầu nhọn của Ken, nhưng đối với người chơi Ken thì có đến hơn 10 vị trí, miễn là bạn có thể giữ thăng bằng quả bóng trên 3s tại đó. Khi đổi vị trí tung – hứng giữa bóng và Ken, phối hợp các động tác đơn giản thành tổ hợp sẽ tạo ra đến hơn 1.000 kỹ thuật chơi Kendama. Việc điều chỉnh quả bóng đi đúng theo ý mình là điều không hề dễ dàng, thậm chí đòi hỏi độ chuyên nghiệp cao.
Với hệ thống kỹ thuật đa dạng, yếu tố cần thiết nhất của một người chơi Kendama giỏi là sự kiên nhẫn. Nhiều người chơi Kendama nhận xét đây là bộ môn “dễ để chơi nhưng khó để giỏi”, thử thách chính bản thân vượt qua giới hạn. Trong Kendama, sự kiên nhẫn quan trọng ở mỗi giai đoạn, nó giúp cơ thể quen với nhịp điệu tung hứng ở giai đoạn đầu và nâng cao sự khéo léo nhanh tay, nhanh mắt trong các kỹ thuật khó hơn.
Hãy thử một lần trải nghiệm trò chơi thú vị này nhé!
