Trả lời phỏng vấn của báo Asahi, ông Togano Yuki, chuyên gia am hiểu về thị trường dầu mỏ tại Viện Nghiên cứu Nhật Bản, đưa ra nhiều đánh giá về tác động của thỏa thuận Mỹ-Iran đối với nền kinh tế Nhật Bản. Ông Togano cho rằng cả Hoa Kỳ và Iran đều có động lực để chấm dứt giao tranh, có thể hai bên sẽ đạt được thỏa thuận chính thức vào cuối tháng 7.
Trong khi đó, thời gian từ cuối tháng 5 đến đầu tháng 9 tại Mỹ là mùa lái xe cao điểm bởi lượng tiêu thụ xăng tăng vọt hơn các giai đoạn khác trong năm. Hơn nữa, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ dự kiến diễn ra vào tháng 11 tới, khiến dấy lên tâm lý lo lắng giá xăng sẽ tiếp tục tăng cao.
Về phía Iran, xung đột căng thẳng với Israel và Mỹ cùng lệnh phong tỏa của Mỹ đối với eo biển Hormuz trong thời gian qua cũng làm kìm hãm xuất khẩu dầu mỏ. Đồng nội tệ nước này trở nên mất giá vì Iran không thu được ngoại tệ. Ông Togano Yuki nhận định, nếu tình hình kéo dài sẽ khiến cuộc sống của người dân Iran trở nên khó khăn, có thể sẽ nảy sinh sự bất mãn lớn hơn đối với chế độ. “Vì vậy, tôi tin rằng Iran cũng rất mong muốn chấm dứt giao tranh nhanh chóng, vực lại nền kinh tế”, vị chuyên gia Nhật nói.
Trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố về một thỏa thuận với Iran hôm 14/6, giá dầu thô West Texas Intermediate (WTI) kỳ hạn đã giảm xuống dưới 90 USD/thùng. Theo ông Togano, nếu nguồn cung dầu mỏ từ Trung Đông chưa kịp phục hồi, giá dầu vẫn ở mức hợp lý. “Nhưng tôi cho rằng tình hình hiện tại có thể lý giải là thị trường đang vận động dựa trên kỳ vọng về nguồn cung tăng lên khi chiến sự kết thúc. Nhưng nhu cầu có thể sẽ tăng lên từ bây giờ, khi các quốc gia tìm cách bổ sung hoặc tăng trữ lượng dầu mỏ”, ông nhận định.
Ngay trước chiến sự nổ ra, giá dầu thấp nhất vào 55 USD một thùng, vì thế chuyên gia Nhật cho rằng sau khi thỏa thuận Mỹ-Iran đạt được, giá dầu vẫn khó có thể giảm xuống dưới 70 USD ngay trong năm nay. “Tôi tin rằng nó sẽ duy trì ở mức từ 75-80 USD cho đến cuối năm”.
Bên cạnh đó, sản lượng dầu toàn Trung Đông đã giảm mạnh so với trước khi giao tranh nổ ra. Mức giảm rất lớn nên sản lượng sẽ không thể trở lại mức trước chiến sự trong một sớm một chiều, có thể phải chờ tới tháng 1 đến tháng 3/2027 mới có thể khôi phục lại mức sản lượng trên.
Đánh giá tác động đến giá xăng và giá tiêu dùng tại Nhật Bản, ông Togano Yuki cho rằng, mặc dù tình hình ở Trung Đông đang có chiều hướng cải thiện, nhưng việc giảm bớt áp lực đẩy giá tiêu dùng lên cao sẽ cần ít nhất vài tháng và khó đáp ứng được cho đến sớm nhất là năm sau. Giá xăng tại Nhật hiện đang được giữ ở mức khoảng 170 yên/lít nhờ trợ cấp của Chính phủ, nhưng nếu chương trình trợ cấp kết thúc, giá có thể tăng lên 180 yên vào nửa cuối năm nay. Đây cũng là thời điểm tác động đến hóa đơn điện và gas sẽ bắt đầu xuất hiện do độ trễ thời gian.
Trước bài toán chính sách năng lượng toàn cầu và nội địa, Nhật Bản cần nhìn nhận sâu sát ba khía cạnh. Thứ nhất là trữ lượng. Nhật Bản cần hợp tác với các quốc gia Đông Nam Á, nơi cũng phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ Trung Đông, để giảm thiểu rủi ro. Thứ hai là đa dạng hóa nguồn cung cấp dầu mỏ và thứ ba là tiết kiệm năng lượng.
Sau khi chiến sự Mỹ – Iran nổ ra, nhiều ý kiến bày tỏ lo ngại về việc tiết kiệm năng lượng sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế, nhưng việc tiết kiệm cũng sẽ giúp tăng cường khả năng phục hồi của Nhật Bản. Cần có sự hỗ trợ từ Chính phủ để người dân mua các phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hơn hoặc xe điện, cũng như mở rộng việc sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo và năng lượng hạt nhân thay thế cho khí đốt tự nhiên hóa lỏng và than đá.