Khăn tay Tenugui có gì độc đáo?
Tenugui 手ぬぐい là loại khăn tay truyền thống của Nhật Bản, kích thước khoảng 35×90 cm, chất liệu vải mỏng, dệt trơn và nhuộm màu hoặc in các họa tiết truyền thống. Tên gọi được ghép từ chữ Te (手) là “tay” và Nugui (ぬぐい), nghĩa là “lau”.
Khăn Tenugui độc đáo ở chỗ chúng hoàn toàn không được may, mà chiều dài của mép vải được để nguyên, phù hợp với nhiều mục đích sử dụng. Vì lý do này, các sợi ngang dần dần bị lỏng ra, nhưng chúng sẽ trở nên chắc chắn hơn khi sử dụng. Đây chính là nét đặc biệt của khăn Tenugui và là điểm khác biệt lớn so với khăn tắm và các loại khăn khác.
Ngoài lau tay hoặc trán, có thể dùng để gói hộp cơm bento, buộc quanh đầu hoặc cổ, bọc chai nước… Bạn dễ dàng mua chúng tại các bách hóa, cửa hàng lưu niệm. Người Nhật cũng mua để quà lưu niệm phổ biến.
Người Nhật dùng Tenugui từ bao giờ?
Từ thời Heian (794 – 1185), khăn Tenugui được dùng như vật trang trí trong các lễ hội và nghi lễ dâng lên các vị thần, do lúc này vải vẫn là hàng hóa xa xỉ. Đến thời Kamakura (1185 –1333), Tenugui dần dần phổ biến trong đời sống của người dân.
Bước vào thời Edo (1603 – 1868), việc trồng bông phát triển mạnh ở Nhật Bản. Các sản phẩm từ bông trở được bán rộng rãi. Khăn tay Tenugui trở thành vật dụng không thể thiếu của người dân Nhật. Khăn được nhuộm từ vải cotton với chiều rộng khoảng 36 cm. Thuốc nhuộm được sử dụng từ phần mép vải, vốn có độ dày khác nhau, đòi hỏi kỹ thuật nhuộm tiên tiến. Từ đây, không chỉ tính năng mà còn tính nghệ thuật của khăn cũng được chú trọng. Các cuộc thi thiết kế hoa văn và nhuộm màu Tenugui cũng rất phổ biến. Từ giữa thời Edo, với sự phát triển của kịch Kabuki, những chiếc khăn Tenugui có in huy hiệu gia tộc của các diễn viên Kabuki, hoặc các họa tiết độc đáo trên khăn được ưa chuộng.
Nhuộm Yuzen là một trong những kỹ thuật nhuộm tiêu biểu nhất của Nhật Bản. Kỹ thuật này bắt nguồn từ việc phong cách vẽ của họa sĩ Miyazaki Yuzen thời Edo áp dụng vào các họa tiết trên kimono. Vải được nhuộm thủ công một cách tỉ mỉ. Vì mỗi màu được sử dụng một khuôn mẫu riêng, nên các họa tiết nhiều màu cần nhiều khuôn mẫu. Việc tạo ra những họa tiết phức tạp và đa dạng với màu sắc sống động đòi hỏi tay nghề thủ công cao.
Trong giai đoạn thời Showa (1926 – 1989), kỹ thuật nhuộm Yuzen nở rộ, tạo nên cuộc cách mạng lớn cho ngành công nghiệm nhuộm. Khăn Tenugui vượt lên cả giới hạn là một món đồ dùng hằng ngày, được các nghệ sĩ ứng dụng nhiều sáng tạo đổi mới. Ngày nay, bạn có thể bắt gặp nhiều chiếc khăn tay Tenugui với nhiều họa tiết và màu sắc đa dạng, biến hóa.
