Theo báo Mainichi, dự luật sửa đổi Luật Kiểm soát Nhập cư và Công nhận Người tị nạn, đang được Lưỡng viện Nhật Bản thảo luận nhằm nâng mức phí tối đa cho việc thay đổi tình trạng cư trú hoặc gia hạn thời gian lưu trú, từ 10.000 yên lên 100.000 yên.
Lệ phí thực tế được quy định bởi nghị định của Nội các và hiện nay ở mức 6.000 yên. Theo Cơ quan Dịch vụ Nhập cư Nhật Bản, sau khi luật được sửa đổi, hệ thống sẽ thay đổi: thời gian lưu trú càng dài thì lệ phí càng cao, dự kiến dao động từ khoảng 10.000 yên đến 70.000 yên. Nhiều ý kiến phản ánh mức tăng này quá cao, có thể trở thành gánh nặng đối với lao động nước ngoài. Nhất là đối với những gia đình đông con, gánh nặng sẽ càng lớn hơn. Ngoài ra còn bao gồm nhóm xin visa tị nạn phải thường xuyên gia hạn thời gian lưu trú từ hai đến sáu tháng trong khi chờ đợi quá trình xét duyệt có thể kéo dài vài năm nếu quá trình này bị trì hoãn.
Một số nguồn tin cho rằng, mức phí này sẽ được giảm hoặc miễn trừ cho những trường hợp gặp khó khăn về tài chính, nhưng các cơ quan liên quan chưa đưa ra bộ tiêu chuẩn cụ thể nào để xác định được tình trạng này.
Bên cạnh đó, áp lực chi phí này cũng bao gồm cả người xin visa vĩnh trú (thường trú nhân) khi mức phí sẽ được nâng từ 10.000 yên lên 300.000 yên. Nhiều nguồn tin nhận định, mức phí sẽ tăng gấp khoảng 20 lần, từ mức hiện tại 10.000 yên lên khoảng 200.000 yên, nhưng cũng đều là mức phí cao, có thể tương đương mức thu nhập một tháng của người lao động.
Trong khi đó Chính phủ Nhật Bản cho biết khoản thu tăng thêm từ việc tăng phí sẽ được sử dụng để tăng cường các biện pháp hỗ trợ người nước ngoài và tài trợ chi phí cho quá trình số hóa quản lý nhập cư. Lý do được đưa ra là do số lượng cư dân nước ngoài tiếp tục tăng, vượt quá 4,12 triệu người tính đến cuối năm ngoái, nên việc tăng phí dựa trên nguyên tắc người hưởng lợi sẽ chia sẻ nhiều hơn chi phí.
Khoản thu này cũng dự kiến được sử dụng cho việc phổ cập tiếng Nhật cho người nước ngoài và các biện pháp cần thiết khác để người nước ngoài nhanh chóng hòa nhập với xã hội Nhật. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng người nước ngoài cũng là người đóng thuế và gánh chịu chi phí cho các dịch vụ công cộng, xã hội Nhật cũng được hưởng lợi vì người nước ngoài giúp bù đắp sự thiếu hụt lao động, vì thế nên cân bằng mức phí cư trú hợp lý hơn.
Hiện nay Nhật Bản ngày càng thực hiện nhiều chính sách siết chặt đối với người nước ngoài. Kể từ tháng 4, để nhập quốc tịch Nhật Bản, người nước ngoài phải cơ thời gian cư trú liên tục từ 10 năm trở lên. Sự thay đổi này được thực hiện thông qua hoạt động hành chính mà không sửa đổi Luật Quốc tịch, trong đó quy định thời gian sinh sống ở Nhật “từ 5 năm trở lên”.
Ngay cả khi người nước ngoài muốn bày tỏ quan điểm chính trị, họ cũng không có quyền bỏ phiếu cử tri. Tờ Mainichi đánh giá, bầu không khí “loại trừ” người nước ngoài bao trùm xã hội. Nếu các quy định tiếp tục siết chặt, có lẽ một bộ phận người nước ngoài sẽ không mặn mà với việc sinh sống lâu dài tại Nhật Bản.