Trong kỷ nguyên số ngày nay, mọi ca khúc đều có thể được tìm thấy chỉ sau một cú chạm trên màn hình điện thoại. Nhiều người ta cho rằng, các định dạng âm nhạc vật lý như đĩa than sẽ vĩnh viễn lùi vào tủ kính. Thế nhưng, số liệu mới nhất được Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Nhật Bản công bố đã chứng minh một thực tế hoàn toàn ngược lại.
Năm 2024, sản lượng đĩa than tại Nhật Bản (bao gồm cả nhạc nội địa và quốc tế) đã đạt con số ấn tượng: 3.149.000 chiếc, tăng tới 17% so với năm trước đó. Đáng kinh ngạc hơn, tổng giá trị sản xuất của thị trường này đã nhảy vọt 26%, cán mốc 7,9 tỷ yên (tương đương hơn 1.200 tỷ VNĐ). Đây là mức doanh thu cao nhất kể từ năm 1999 và cũng là lần đầu tiên sau 35 năm, giá trị sản xuất đĩa than của xứ sở Phù Tang vượt qua ngưỡng 7 tỷ yên.
Sự hồi sinh này càng trở nên kỳ diệu nếu nhìn lại sự phát triển của ngành công nghiệp này. Trong thời kỳ hoàng kim, sản lượng đĩa than tại Nhật từng đạt đỉnh vào năm 1976 với gần 200 triệu chiếc. Giá trị sản xuất chạm mốc cực đại vào năm 1980 với 181 tỷ yên. Thế nhưng trong thời kỳ suy thoái diễn ra vào thập niên 1980 với sự xuất hiện của đĩa CD. Tiếp sau đó là định dạng nhạc số MP3 và các dịch vụ streaming phát nhạc trực tuyến đã đẩy đĩa than vào ngõ cụt. Đến năm 2010, giá trị sản xuất đĩa than tại Nhật Bản chạm đáy, chỉ còn vỏn vẹn 170 triệu yên.
Sự bùng nổ của các tựa nhạc mới và làn sóng J-Pop
Không còn là sân chơi độc quyền của những nhà sưu tầm đồ cổ hay những người đam mê nhạc Jazz, Rock cổ điển, đĩa than ngày nay đã trở thành một phần của văn hóa đại chúng đương đại.
Số lượng album mới được phát hành dưới định dạng đĩa than đang tăng lên với tốc độ chóng mặt. Trong năm 2024, có tới 900 tựa đĩa mới được trình làng tại thị trường Nhật Bản. Nếu so sánh với con số 41 tựa đĩa ít ỏi được sản xuất vào năm 2011, thì thị trường đã ghi nhận mức tăng trưởng kinh ngạc lên tới 22 lần.
Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Nhật Bản nhận định rằng, động lực chính thúc đẩy sự trỗi dậy mạnh mẽ này đến từ sự nhập cuộc của các nghệ sĩ J-Pop và các nhóm nhạc thần tượng (Idol) thế hệ mới. Họ tích cực phát hành các album mới song song dưới dạng đĩa than, đồng thời tái bản các bản hit kinh điển của thập niên 1980 và 1990 (đặc biệt là dòng nhạc City Pop đang rất được thế giới ưa chuộng). Điều này đã biến đĩa than thành một món đồ lưu niệm vô giá đối với người hâm mộ trẻ tuổi.
Sự quyến rũ của lối sống chậm và trải nghiệm xúc giác
Lý giải cho cơn sốt đĩa than của giới trẻ Nhật Bản hiện nay, các chuyên gia văn hóa chỉ ra ba yếu tố cốt lõi:
1. Tính thẩm mỹ từ ảnh bìa kích thước lớn
Khác với những chiếc ảnh icon nhỏ xíu trên ứng dụng điện thoại, bìa album đĩa than (kích thước 12 inch) là một tác phẩm nghệ thuật thực thụ. Nhiều người trẻ thừa nhận họ mua đĩa than trước hết vì phần hình ảnh thiết kế tuyệt đẹp của bìa đĩa để trưng bày, trang trí phòng khách như một bức tranh nghệ thuật.
2. Sự quyến rũ từ cách thức sử dụng thủ công
Giữa một thế giới kỹ thuật số quá nhanh và tiện lợi, giới trẻ lại tìm thấy sự kết nối kỳ diệu trong các thao tác thủ công: rút chiếc đĩa ra khỏi bao, đặt nhẹ nhàng lên bàn xoay, căn chỉnh chiếc kim đọc và lắng nghe tiếng nổ lách tách đặc trưng của rãnh đĩa trước khi âm thanh vang lên. Trải nghiệm mang tính chậm rãi này mang lại giá trị tinh thần cực kỳ lớn cho giới trẻ giữa cuộc sống xô bồ.
3. Sự phổ biến của thiết bị giá rẻ
Trước đây, để chơi đĩa than, người ta phải đầu tư hệ thống âm thanh loa đài vô cùng đắt đỏ và phức tạp. Hiện nay, sự xuất hiện của các dòng máy nghe đĩa than tích hợp sẵn loa và kết nối Bluetooth với mức giá vô cùng phải chăng, dễ sử dụng đã giúp rào cản nhập cuộc chơi nghệ thuật được hạ xuống thấp hơn bao giờ hết, đưa thú chơi quý tộc này đến gần hơn với mọi đối tượng khách hàng.