Nhật Bản là quốc gia Đông Á với nền văn hóa và lịch sử lâu đời. Để tôn vinh những giá trị này, Chính phủ Nhật luôn đề cao việc bảo tồn và phát triển các phong tục tập quán, lễ nghi văn hóa tại các địa phương. Đây chính là những di sản của nước Nhật trong thế giới hiện đại và cũng là cách đất nước mặt trời mọc quảng bá về Nhật Bản với thế giới. Năm 2019, ẩm thực Ryukyu, rượu Awamori và điệu nhảy Ryukyu ở tỉnh Okinawa đã được đưa vào danh sách “di sản Nhật Bản”.
Nằm ở tận cực nam của Nhật Bản, hòn đảo Okinawa có nền văn hóa và phong tục khác biệt so với các đảo khác ở Nhật Bản như Honshu hay Kyushu. Nơi đây từng là quốc gia độc lập, với đế chế là Vương quốc Ryukyu (琉球國 Vương quốc Lưu Cầu) phát triển thịnh vượng trên đảo từ năm 1429-1879. Đây là thời hoàng kim của Okinawa. Năm 1879, chính phủ Minh Trị chính thức bãi bỏ vương quốc này và thành lập tỉnh Okinawa, sáp nhập vào nhà nước Nhật Bản hiện đại.
Dù trở thành một phần của Nhật Bản, Okinawa và người bản địa ở đây vẫn giữ truyền thống, trong đó có văn hóa ẩm thực Ryukyu truyền thống.
Truyền thống Ryukyu hòa quyện trên bàn ăn
Tại trung tâm Naha, thủ phủ của Okinawa, nằm khuất trong con hẻm nhỏ phía sau phố Kokusai Dori nhộn nhịp là quán nhỏ có tên Hiro, một quán izakaya âm thầm gìn giữ truyền thống ẩm thực Ryukyu suốt 27 năm qua.
Vẻ ngoài của quán ăn này được nhiều khách miêu tả là có phần giản dị, đơn sơ, nhưng đồng thời là một “nơi ẩn náu bí mật” với nhiều điều thú vị bên trong. Quán chủ yếu phục vụ khách địa phương và cả khách du lịch, những người muốn thưởng thức hương vị Ryukyu ấm cúng như ở nhà. Bước vào bên trong, bốn chiếc bàn nhỏ và một quầy bar có sức chứa không quá hai mươi khách. Diện tích nhỏ nhưng nhà hàng thường xuyên đông kín khách.
Chủ quán Kinjo Hiro đon đả mời khách. Là một chuyên gia ẩm thực Ryukyu nổi tiếng, ông Kinjo còn là giảng viên tại Trường dạy nấu ăn Okinawa và được chứng nhận là người kế thừa Truyền thống ẩm thực Ryukyu. Năm 2022, ông được Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản vinh danh vì những đóng góp cho giáo dục ẩm thực.
Đối với ông, việc điều hành quán Hiro không chỉ đơn thuần phục vụ món ăn cho thực khách, mà còn là cách vị đầu bếp nghiên cứu và bảo tồn văn hóa truyền thống của Okinawa. Điều này được thể hiện rõ qua các nguyên liệu. Hầu hết các loại rau và trái cây đều có nguồn gốc tại địa phương, từ những đường gân xanh đắng của quả kỷ tử đến phần thịt mềm mượt của quả bầu. Cả hai đều là những nguyên liệu điển hình trong ẩm thực Okinawa.
Theo Kinjo, cách tiếp cận “từ nông trại đến bàn ăn” này đảm bảo mỗi món ăn đều mang hương vị của hòn đảo, đưa thực khách đắm chìm vào vùng đất và di sản của Okinawa qua từng miếng ngon.
Thực đơn Ryukyu khá đa dạng. Thực khách có thể thưởng thức món Goya Chanpuru đặc trưng của nơi này. Đây là món xào gồm mướp đắng, đậu phụ và thịt lợn. Hoặc thử món mozuku tempura, một biến tấu thú vị của món rong biển truyền thống. Duruwakashi, một món ăn truyền thống ít được biết đến của vùng Ryukyu, được làm từ củ khoai môn nghiền và thân khoai môn thái nhỏ. Vừa thưởng thức Duruwakashi vừa nhâm nhi với rượu sake địa phương.
Ông Kinjo kỳ vọng quán ăn nhỏ sẽ là nơi cả người dân địa phương và du khách cảm nhận bầu không khí ấm cúng truyền thống của vùng Ryukyu.