Theo ước tính của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp, Nhật Bản sẽ đối mặt với bài toán thiếu hụt 3,39 triệu lao động trong các lĩnh vực liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và robot vào năm 2040. Chỉ Tokyo, Chiba, Saitama và Kanagawa mới đáp ứng được nhu cầu về lao động chuyên ngành này, bao gồm các kỹ sư chịu trách nhiệm phát triển và sử dụng trí tuệ nhân tạo, robot. Vì thế, có thể gây ra tình trạng thiếu hụt lao động ngành này khá nghiêm trọng trên toàn quốc.
Các ước tính bao gồm ba nhóm lao động: lao động chuyên ngành, lao động văn phòng và lao động tại chỗ. Nhật Bản sẽ thiếu 1,81 triệu lao động chuyên ngành, chiếm gần 10% trong tổng số 18,67 triệu lao động cần thiết vào năm 2040. Nhu cầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và robot dự báo cần 7,82 triệu lao động chuyên ngành, nhưng chỉ có 57%, tương đương 4,43 triệu nhân sự dự kiến, như vậy là sẽ thiếu 3,39 triệu lao động.
Tương tự, các nhà máy, công trường xây dựng và ngành dịch vụ sẽ đối mặt với tình trạng thiếu hụt tổng cộng 2,6 triệu lao động, chiếm 8% trong tổng số 32,83 triệu lao động cần thiết.
Trong khi nhiều ngành nghề đối mặt với tình trạng thiếu hụt trầm trọng, thì khối nhân viên văn phòng được cho là sẽ thừa nguồn nhân lực, do nguồn cung dự báo vượt quá nhu cầu. Đáng chú ý, có thể 1,07 triệu người tốt nghiệp các ngành học phổ thông hoặc các ngành khoa học xã hội tại các trường đại học, cao học có thể gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm.
Các chuyên gia nhận định, ngoài Tokyo, Chiba, Saitama và Kanagawa, thì các tỉnh còn lại trong vùng Kanto sẽ chịu ảnh hưởng thiếu hụt lao động nặng nề nhất, dự báo thiếu hụt 890.000 nhân sự, nhất là nhóm công việc cần làm trực tiếp tại chỗ. Còn vùng Chugoku sẽ có tình trạng thiếu hụt ít nghiêm trọng nhất, khoảng 30.000 người.
Bộ Công nghiệp, Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ cùng các bộ khác dự định thành lập một hội đồng tại 10 địa điểm trên toàn quốc, nhằm bồi dưỡng nhân tài về AI và robot tại các địa phương. Sau đó sẽ thảo luận chuyên sâu nhằm cân bằng cung – cầu lao động.
Hội đồng này bao gồm các sở lao động, kinh tế, thương mại và công nghiệp khu vực, cũng như chính quyền địa phương, các tổ chức doanh nghiệp địa phương và các trường đại học, cùng nhiều đơn vị khác. Hội đồng dự kiến sẽ đóng vai trò là diễn đàn xây dựng kế hoạch phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp, chính phủ và giới học thuật. Các cuộc thảo luận tại hội đồng dự kiến sẽ bắt đầu tại Hokkaido ngay từ tháng 2/2026.